Hakem b. Ebü'l-As

Hakem b. Ebü'l-As Kimdir ve Soy Kökü

El-Hakem bin Ebü'l-Âs bin Ümeyye, Emevî hanedanının Mervaniler kolunun kurucusu ve dördüncü Emevî Hâlifesi I. Mervan ile Osman bin Affan'ın amcasıdır. Kureyş kabilesinin Abduşems boyundan Ebi'l-As bin Ümeyye ve Mahzum boyundan Rukiyye bint Haris'in oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Babasının dedesi, Emevi ailesinin atası konumundadır.

Geniş Ailesi ve Evlilikleri

Hakem, üvey kardeşi Affan bin Ebü'l-As'tan boşandıktan sonra Amina bint Alkeme bin Safvan el-Kinaniyye ile evlenmiştir. Bu evlilikten 684-685 yıllarında Emevi halifesi olan ve sonraki tüm Emevi halifelerinin atası kabul edilen oğlu Mervan doğmuştur. El-Hakam'ın dört farklı eşten ve birkaç cariye kadından yirmi ile otuz arasında çocuğu bulunuyordu. Amina bint Alkama; Mervan'ın yanı sıra en büyük oğlu Osman el-Azrak, el-Haris, Abdurrahman, Salih ve kızları Ümmü'l Benin ile Zeyneb'in de annesidir. İkinci eşi Gatafan kabilesinin Mürre boyundan Mulayka bint Avfa'dır ve bu evlilikten Yahya, Aban, Osman el-Asgar, Habib, Amr ile kızları Ümmü Yahya, Zeyneb, Ümmü Şeybe, Ümmü Osman ve Ümmü Seleme dünyaya gelmiştir. Üçüncü eşi Sakif kabilesinden Ümmü Numan bint el-Haris ibn Ebî Amr olup Numan, Evs, Süheyl, Amr ve kızları Ümmü Eban, Ümeme, Ümmü Amr, Ümmü'l Hakem'in annesidir. Kureyş kabilesinin Abduşemş boyundan dördüncü eşi el-Ba'isa bint Haşim ibn Utba bin Rabi'a ise oğlu Yusuf'u dünyaya getirmiştir.

Sürgün Hayatı ve Siyasi Yaşamı

Hakem, İslam peygamberi Muhammed'e şiddetle karşı çıkmasıyla tanınıyordu. Bu muhalefeti sebebiyle Muhammed'in 630 yılında Mekke'yi ele geçirmesinin ardından Taif'e sürgüne gönderildi. 9. yüzyıl tarihçisi Taberi'nin aktardığına göre Muhammed daha sonra Hakem'i affetti ve memleketine dönmesine izin verildi. Diğer taraftan 9. yüzyıl tarihçisi Yakubi'nin kayıtlarına göre ise el-Hakam'ın geri dönme talebi ilk iki halife Ebu Bekir ve Ömer tarafından reddedilmiş, nihayetinde yeğeni Halife Osman döneminde Mekke'ye dönmesine izin verilmiştir. Halife Osman akrabalarına özel ayrıcalıklar tanımış; Ebu Süfyan, Velid bin Ukbe ve Beni Haşim üyesi Abbas bin Abdülmuttalib ile birlikte el-Hakem'i sembolik olarak onurlandırmıştır. El-Hakem 655 ile 656 yılları arasında hayatını kaybetmiştir.