Friedrich Engels

Friedrich Engels Kimdir ve Hayatının İlk Yılları

Friedrich Engels, 28 Kasım 1820 tarihinde Prusya'nın Barmen şehrinde dünyaya gelmiştir. Babası fabrikatör Friedrich Engels Sr., annesi ise Elisabeth Franciska Maurita idi. Pietist protestan bir aileden gelen Engels, ilk eğitimini doğduğu yer olan Barmen'de aldıktan sonra 1834 yılında Elberfeld'deki daha ileri düzeydeki bir okula geçiş yaptı. Bu dönemde babasıyla ilk fikir ayrılıkları yaşamaya başladı. 1837 yılında liseyi bitirmesine bir yıl kala babası tarafından okuldan alınarak Barmen'deki aile şirketinde muhasebecilik yapmaya zorlandı. 1838 yılında Bremen'e giderek ünlü sanayici Heinrich Leopold'un yanında çalıştı ve 1841 yılına kadar eğitimine devam etti. Bremen'in kozmopolit ortamında yeni düşüncelerle tanışan Engels, mesleğindeki başarısının yanı sıra edebiyat ve sanat çevrelerine de adım attı. Çeşitli gazetelerde değerlendirme yazıları kaleme aldı ve makale, şiir, drama gibi alanlarda eserler üretti. Der Telegraph für Deutschland gazetesinde Friedrich Oswald mahlasıyla yazılar yazdı. 1841 yılında bir yıllık gönüllü askerî görevini yapmak üzere Berlin'e giden Engels, topçu birliğinde askerlik yaparken Berlin Üniversitesi'ndeki felsefe derslerini de takip etti ve buradaki ilk Genç Hegelciler arasında yer aldı. 1842 yılında önde gelen muhalif burjuva gazetelerinden biri olan Rheinische Zeitung'da Prusya devletinin gidişatını eleştiren bir yazı dizisi kaleme aldı. Aynı yıl babası tarafından İngiltere'nin Manchester şehrine gönderilirken Köln kentindeki gazete bürosunu ziyaretinde ilk kez Karl Marx ile karşılaştı.

Marx ile Birlik ve Devrimci Mücadele

1845 yılında kendi gözlem ve araştırmalarına dayanan 1844 Yılında İngiltere'de İşçi Sınıfının Koşulları (ya da İngiltere'de Emekçi Sınıfların Durumu) isimli yapıtı yayınlandı. Aynı yıl Paris'teki Karl Marx'ın editörlüğünü yaptığı Franco-German Annals adlı dergiye yardım etmeye başladı. Marx, Engels ile kişisel olarak tanışmasının ardından onunla kapitalizm üzerine aynı bakış açısına sahip olduklarını fark etti ve büyük bir hayranlık duyarak birlikte çalışmaya karar verdi. Marx'ın Ocak 1845'te Fransa'dan sürülmesinin ardından daha fazla ifade özgürlüğü sunan Belçika'ya gittiler. 1845 Temmuz'unda Engels, Marx'ı İngiltere'ye götürdü. Bu süreçte İrlandalı emekçi bir kadın olan Mary Burns ile tanıştı. Burjuvazi evliliğine karşı oldukları için hiç evlenmediler ancak birliktelikleri 1843 yılında Mary Burns ölünceye dek devam etti. Mary'nin ölümünden sonra 11 Eylül 1878'de kardeşi Lizzie Burns ile evlendi. Engels, George Harney'in de aralarında bulunduğu Çartist hareketin liderleriyle tanıştı. 1846 Ocak'ında Marx'ı da yanına alarak Brüksel'e dönen Engels, Avrupa'daki sosyalist liderleri birleştirmek amacıyla Komünist Yazışma Komitesi'ni kurdu. İngiltere'deki sosyalistlerin oluşturduğu Komünist Birlik organizasyonuna delege olarak katıldı ve eylem stratejisinin geliştirilmesine öncülük etti. Temelini kendi yazdığı Komünizmin İlkeleri adlı kitabın oluşturduğu ve komünizmi kitleler için anlaşılır kılmayı amaçlayan Komünist Manifesto'yu 1848 Şubat'ında Marx ile birlikte yayınladı. Yayınlanmasından sadece 1 ay sonra Mart ayında Belçika'dan kovulan Engels ve Marx Köln’e taşındılar ve Marx radikal bir gazete olan Yeni Ren Gazetesi'ni çıkardı. 1848 devriminin önderi olan Engels, Elberfeld’deki ayaklanmada aktif olarak yer aldı ve Prusyalılara karşı düzenlenen Baden Seferi’nde, Baden-Palatinate ayaklanmasındaki serbest güçlerin komutanı olan August Willich'in yaveri olarak savaştı.

Teorik Katkılar ve Son Yılları

1849 yılında İngiliz hükûmetine sürgün baskısı yapılmasına rağmen Başbakan Lord John Russell bunu reddetti. Engels, Manchester’daki fabrikasında çalışarak Marx’a ve ailesine yeterli geliri sağladı ve Das Kapital için yaptığı araştırmalara büyük bir maddi destek verdi. 1870’te Londra’ya taşınan Engels, Marx'ın 1883'teki ölümünden sonra komünist kitleler tarafından ölümüne dek fikrî ve askerî alanda önder kabul edildi. Marx öldükten sonra onun önemli eserlerinden Das Kapital'in son iki cildini tamamladı ve Karl Kautsky tarafından basılan Artı-Değer Teorileri ve Kapital'in 4. cildi olarak bilinen Marx'ın notlarını düzenledi. 1884 yılında, tek eşli evliliğin erkeklerin kadınlar üzerinde baskı kurmak için ortaya attığı tek taraflı bir yalan olduğunu savunduğu ve erkeklerin kadınlar üzerindeki hâkimiyetini burjuvazinin işçi sınıfı üzerindeki hâkimiyetine benzettiği Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni adlı kitabı yayınlandı. Bu söylemleriyle feminist kuramın kurucularından sayılan Engels, 5 Ağustos 1895 tarihinde Londra'da bir otel odasında tek başınayken çalışma masasında makalesini yarım bırakmış bir hâlde boğaz kanseri nedeniyle hayatını kaybetti. Öldüğünde hiç çocuğu yoktu.