Franklin Delano Roosevelt (/ˈroʊzəvəlt/, /-vɛlt/ ROH-zə-velt; 30 Ocak 1882 - 12 Nisan 1945), adının ve soyadının baş harfleri FDR ile de anılır, 1933'ten 1945'teki ölümüne kadar 32. Amerika Birleşik Devletleri başkanı olarak görev yapan Amerikalı siyasetçi. En uzun süre görev yapan ABD başkanı olan FDR, iki dönemden fazla görev yapan tek başkandır. İlk iki dönemi Büyük Buhran'la mücadeleye odaklanırken, üçüncü ve dördüncü dönemlerinde odağını Amerika'nın İkinci Dünya Savaşı'na katılmasına çevirdi.
Tanınmış Delano ve Roosevelt ailelerinin bir üyesi olan Roosevelt, 1911'den 1913'e kadar New York Eyalet Senatosu'na seçildi ve ardından Birinci Dünya Savaşı sırasında Başkan Woodrow Wilson'ın Deniz Kuvvetleri Sekreter Yardımcısı oldu. Roosevelt, 1920 ABD başkanlık seçimlerinde Demokrat Parti'den James M. Cox'un başkan yardımcısı adayıydı, ancak Cumhuriyetçi aday Warren G. Harding'e karşı kaybetti. 1921 yılında Roosevelt, bacaklarını kalıcı olarak felç eden bir hastalığa yakalandı. Kısmen eşi Eleanor Roosevelt'in teşvikiyle, 1929'dan 1933'e kadar New York valisi olarak kamu görevine geri döndü ve bu sırada Büyük Buhran'la mücadele programlarını destekledi. Roosevelt, 1932 başkanlık seçimlerinde başkan Herbert Hoover'ı ezici bir zaferle mağlup etti.
Başkan olarak geçirdiği ilk 100 gün boyunca Roosevelt, eşi benzeri görülmemiş federal yasalara öncülük etti ve Büyük Buhran'ın büyük bölümünde federal hükûmeti yönetti. Büyük Buhran'ın ekonomiye olumsuz etkilerini düzeltmek için Yeni Düzen'i uyguladı, Yeni Düzen koalisyonunu kurdu ve Amerikan siyasetini Beşinci Parti Sistemine göre yeniden düzenledi. Ulusal Kurtarma İdaresi ve diğer programlarla ekonomik iyileşme sağlamaya çalışırken işsizlere ve çiftçilere yardım sağlamak için çok sayıda program oluşturdu. Ayrıca finans, iletişim ve işgücü ile ilgili önemli düzenleyici reformlar başlattı ve İçki Yasağı'nın sona ermesine öncülük etti. 1936'da Roosevelt, ezici bir çoğunlukla yeniden seçildi. 1937'de Yüksek Mahkeme'yi genişletemedi ve aynı yıl, daha fazla Yeni Düzen programı ve reformunun uygulanmasını engellemek için muhafazakâr koalisyon kuruldu. Roosevelt döneminde hayata geçirilen başlıca programlar ve yasalar arasında Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu, Ulusal Çalışma İlişkileri Yasası, Federal Mevduat Sigorta Kurumu ve Sosyal Güvenlik bulunmaktadır. 1940 yılında, dönem sınırlamalarının resmî olarak uygulanmasından bir dönem önce, yeniden seçilmek için aday oldu ve 1940 başkanlık seçimlerinde Cumhuriyetçi aday Wendell Willkie'yi mağlup etti.
Japonya'nın 7 Aralık 1941'de Pearl Harbor'a saldırmasının ardından Roosevelt, Japonya'ya savaş ilan edilmesini sağladı. Almanya ve İtalya'nın 11 Aralık 1941'de ABD'ye savaş ilan etmesinin ardından, ABD Kongresi karşılığında ek savaş ilanlarını onayladı. Mihver güçlerine karşı Müttefiklere liderlik ederken diğer ulusal liderlerle yakın işbirliği içinde çalıştı. Roosevelt, savaş çabalarını desteklemek için Amerikan ekonomisinin seferber edilmesini denetledi ve önce Avrupa stratejisini uyguladı. Ayrıca ilk atom bombasının geliştirilmesini başlattı ve diğer Müttefik liderlerle birlikte Birleşmiş Milletler ve diğer savaş sonrası kurumların temelini atmak için çalıştı, hatta "Birleşmiş Milletler" terimini ortaya attı. Roosevelt, 1944'te yeniden seçildi, ancak savaş yıllarında fiziksel sağlığının ciddi ve istikrarlı bir şekilde bozulmasının ardından 1945'te öldü. Tarihsel sıralamalar onu sürekli en büyük üç Amerikan başkanı arasına koyar.

Çocukluk

30 Ocak 1882'de, New York, Hyde Park'ın Hudson Valley kasabasında, iş insanı James Roosevelt I ve ikinci eşi Sara Ann Delano'nun oğlu olarak dünyaya geldi. Roosevelt'in ebeveynleri, sırasıyla, eski zengin New York ailelerinden Roosevelt'ler, Aspinwalls ve Delanoslardan geliyordu. Roosevelt'in babasoylu atası 17. yüzyılda New Amsterdam'a göç etti ve Roosevelt'ler tüccar ve toprak sahibi olarak gelişti. Delano ailesinin atası Philip Delano, 1621'de Fortune'da Yeni Dünya'ya seyahat etti ve Delanos, Massachusetts'te tüccar ve gemi yapımcısı olarak zenginleşti. Franklin'in babasının önceki evliliğinden James "Rosy" Roosevelt adında bir üvey erkek kardeşi vardı.

Roosevelt, zengin bir ailede büyüdü. Babası James, 1851'de Harvard Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu, ancak büyükbabası James Roosevelt'ten miras aldıktan sonra avukatlık yapmamayı seçti. Roosevelt'in babası, bir zamanlar Franklin'i Beyaz Saray'da Başkan Grover Cleveland ile görüşmeye götüren tanınmış bir Bourbon Demokratıydı. Başkan ona şöyle dedi: "Küçük adamım, senin için garip bir dilek tutuyorum. Asla Birleşik Devletler Başkanı olamazsın." Annesi Sara, Franklin'in ilk yıllarında oğlu üzerinde çok etkiliydi. Bir keresinde, "Oğlum Franklin bir Delano, bir Roosevelt değil." demişti. Franklin doğduğunda 54 yaşında olan babası James, bazıları tarafından uzak bir baba olarak görülse de, biyografi yazarı James MacGregor Burns, "James'in oğlu o zamanlar tipik olandan daha fazladır." demiştir.
Roosevelt ata binmeyi, ateş etmeyi, kürek çekmeyi ve polo ve çim tenisi oynamayı öğrendi. Gençliğinde golf oynamaya başladı ve yetenekli bir uzun vurucu oldu. Yelken açmayı erken öğrendi ve 16 yaşındayken babası ona bir yelkenli verdi.

Eğitimi ve erken kariyeri

Roosevelt, ilk gezisini iki yaşında yaptı ve her yıl yedi ila on beş yaşları arasında ebeveynleriyle birlikte Avrupa'ya gitti. Roosevelt'in yaptığı seyahatler onun Almanca ve Fransızca öğrenmesine yardımcı oldu. Almanya'da dokuz yaşında devlet okuluna gitmesi dışında Roosevelt, 14 yaşına kadar öğretmenlerinden evde eğitim aldı. Daha sonra Groton, Massachusetts'teki bir Episkopal yatılı okul olan Groton School'a gitti. Okulun müdürü Endicott Peabody, Hristiyanların daha az şanslı olanlara yardım etme görevini öğütlüyor ve öğrencilerini kamu hizmetine girmeye teşvik ediyordu. Peabody, Roosevelt'in yaşamı boyunca güçlü bir etki olarak kaldı, düğününde görev yaptı ve onu başkan olarak ziyaret etti.
Groton'daki sınıf arkadaşlarının çoğu gibi, Roosevelt de Harvard Koleji'ne gitti. Roosevelt akademik olarak ortalama bir öğrenciydi ve daha sonra, "Üniversitede dört yıl boyunca ekonomi dersleri aldım ve bana öğretilen her şey yanlıştı." demiştir. Roosevelt, Alpha Delta Phi kardeşliğinin bir üyesiydi. Roosevelt bir öğrenci veya sporcu olarak görece farksızdı, ancak büyük bir hırs, enerji ve başkalarını yönetme yeteneği gerektiren bir pozisyon olan The Harvard Crimson adlı okul gazetesinin baş editörü oldu.
Roosevelt'in babası 1900'de öldü ve babasının ölümü onun için büyük sıkıntıya neden oldu. Ertesi yıl, Roosevelt'in beşinci kuzeni Theodore Roosevelt, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı oldu. Theodore'un güçlü liderlik tarzı ve reform yapma gayreti onu Franklin'in rol modeli ve kahramanı yaptı. Roosevelt, Harvard'dan 1903'te mezun oldu. Columbia Hukuk Fakültesi'ne 1904'te girdi, ancak New York baro sınavını geçtikten sonra 1907'de okulu bıraktı. 1908'de Carter Ledyard & Milburn adlı hukuk firmasında işe girdi.