Bezmiâlem Valide Sultan

Etimoloji ve Köken

Osmanlı Padişahı II. Mahmud'un ikinci eşi ve padişah Abdülmecid'in annesi olan Bezmiâlem Valide Sultan, yaklaşık 1807 yılında dünyaya gelmiştir. Adının Farsça kökenli anlamı olan Bezm-i-Âlem, Dünya meclisi anlamına gelmektedir. Doğum yeri ve tarihi hakkında kesin bilgi bulunmamasına rağmen, küçük yaşta esirciler tarafından saraya câriye olarak getirilen bir Gürcü kızı olduğu iddia edilmektedir. Osmanlı tarihinin en tanınmış valide sultanları arasında yer alan Bezmiâlem, hayırseverlik için yaptığı çalışmalarla halkın sevgisini ve saygısını kazanmıştır.

Saraydaki Rolü ve Etkisi

Oğlu Abdülmecid tahta çıktığında 16 yaşında, kendisi ise 32 yaşındaydı. Oğlunun hükümdarlığı döneminde, vefat ettiği tarihe kadar 14 yıl süreyle (1839-1853) Valide Sultan unvanını taşımıştır. Devlet yönetiminde de etkili bir figür olan Bezmiâlem'in, oğluna Tanzimat'ın ilanı konusunda Mustafa Reşit Paşa'ya güvenmesini tavsiye ettiği söylenmektedir. Ayrıca Sultan Abdülmecid'in hükûmetteki nazırları (bakan) seçerken annesine danıştığı da bilinmektedir. Padişah, çok sevdiği annesine Mehdiulyâ unvanını layık görmüştür.

Fiziksel Özellikleri ve Hekim Gözüyle Bezmiâlem

Sultan Abdülmecid'in doktoru Spitzer, Bezmiâlem'in görünümü hakkında detaylı bilgiler aktarmıştır. Doktor Spitzer, onun nim şeffaf yaşmağı altında allık süslü yanaklarını, takriben 36 yaşında olmasına rağmen vücudunu gayet iyi muhafaza ettiğini belirtmiştir. Ayrıca Gürcü kızının göz kamaştıracak derecede beyaz ve nazik ellerinin harikulade güzelliği ile yüz hatlarının intizam ve metanetinin dikkatini çektiğini ifade etmiştir. Saraydan ayrılırken doktoru son derece lütfekar bir şekilde uğurlamış, ilaçları bizzat yapmasını emrederek feracesinin cebinden çıkardığı bir kese altını bir harem ağası vasıtasıyla hekime göndermiştir.

Vefatı ve Mirası

Bezmiâlem Valide Sultan, 2 Mayıs 1853 tarihinde Dolmabahçe Sarayı'nda hayatını kaybetmiştir. Vefatının ardından Divanyolu'ndaki II. Mahmud Türbesi'ne defnedilmiştir. Mimar Garabet Balyan'ın mimarlığı altında inşaatını başlattığı Dolmabahçe Camii o dönemde henüz bitmemişti. Sultan Abdülmecid, annesinin anısına bu camiyi 1855 yılında tamamlattırmış ve Bezmialem Valide Sultan Camii adıyla hizmete açmıştır. Bu eser, zamanla Dolmabahçe Sarayı'na yakınlığı nedeniyle Dolmabahçe Camii olarak anılmaya başlanmıştır.