Yakûb bin Leys es-Saffâr (Farsça: یعقوب لیث صفاری; 25 Ekim 840 – 5 Haziran 879), bir bakır ustasıydı ve başkenti Zerenc'de (günümüzde güneybatı Afganistan'da bulunan bir şehir) bulunan Sistan'ın Saffârî Hanedanı'nın kurucusudur. Askeri liderliği altında, günümüz İran'ı, Afganistan, Türkmenistan, Özbekistan, Tacikistan'ı ve ayrıca Batı Pakistan'ın bazı kısımlarını ve Irak'ın küçük bir bölümünü içeren Büyük İran'ın doğu kısımlarının çoğunu fethetmiştir. Yerine kardeşi Amr bin Leys geçmiştir.

Erken dönem

Yakûb, 840 yılında, doğu İran kökenli olarak, günümüzde Afganistan sınırları içerisinde bulunan Zerenc'in doğusunda ve Leşkergah'ın batısında bulunan Karnin (Qarnin) adlı küçük bir kasabada doğdu. Soyağacı ve sosyal geçmişi hakkında bilgi bulunmamaktadır. Clifford Edmund Bosworth, Sünni kaynakların birçoğunun, Abbâsî halifesine karşı gösterdiği saygısızlık nedeniyle Yakûb'a karşı her zaman düşmanca davrandığını açıklıyor. "Bazı kaynaklar Yakûb'u Hâricî olmakla suçladı, İbn Hallikân onu Hristiyan olarak nitelendirdi ve Nizâmülmülk onun İsmaililiğe geçtiğini iddia etti". Ancak bu iddialar, Yakûb'un ölümünden yaklaşık bir asır sonra ortaya çıktı ve çoğu kaynak, Yakûb'un çileci yaşam tarzı konusunda hemfikirdir.
Çeşitli kaynaklara göre son derece fakirdi ve bu yüzden zaman zaman ekmek ve soğan yiyordu. Ailesi, Sünniler ve Hariciler arasında yaşanan mezhep çatışmaları nedeniyle Zerenc şehrine taşındı. Yakûb bakırcı ("Saffâr") olarak çalışmaya başladı, kardeşi Amr ibn el-Leys ise katır kiralayıcı olarak çalışmıştır.

İktidara yükseliş

Yakûb, kardeşleri Amr ibn el-Leys, Tâhir ibn el-Leys ve Ali ibn el-Leys ile birlikte daha sonra Abbâsîler'e karşı çıkan Salih ibn el-Nadr önderliğindeki ayyarlara katılarak Bost'ta yönetime başladı. 854 yılında ayyarlar, Sistan'ın Tâhiri valisi olan İbrahim bin el-Hudeyn'i kovmayı başardılar. Bir diğer ayyar lideri Dirhem bin Nasr, 858 yılında Sistan kralı Salih'i tahttan indirmeyi başardı. Ancak 861 yılında Yakûb, Dirhem'i devirdi ve o noktada kendisine Emir unvanını verdi.