I. Nikeforos, Bizans İmparatoru (d. ?)

Bizans Tahtına Giden Yol ve İmparatorluk

I. Nikiforos, 802 ile 811 yılları arasında Bizans İmparatorluğu'nu yönetmiş olan bir hükümdardır. Kökenine dair tarihsel kaynaklarda farklı görüşler mevcuttur; Theofanis ve Nikiforos onu İsaurya bölgesindeki Selecia şehrinden Helen kökenli biri olarak tanımlarken, Süryani Patriği Mihail, Mesudi ve Taberi gibi tarihçiler onun Suriye kökenli, Hristiyan Arap bir Gassani hanedanından geldiğini savunmaktadır. Saray bürokrasisinde yükselen Nikiforos, İmparatoriçe İrini döneminde hazine nazırı yani Logothetis tu geniku görevine kadar ulaşmıştır.

801 yılında Papa III. Leo'nun Şarlman'a Batı Roma İmparatorluk tacını giydirmesi, Bizans sarayında büyük bir hoşnutsuzluk yaratmıştır. İmparatoriçe İrini'nin Şarlman ile evlilik planlarına karşı çıkan saray bürokratları ve soylular, hazine nazırı Nikiforos liderliğinde bir hükümet darbesi gerçekleştirmiştir. İrini Midilli adasına sürgüne gönderilmiş ve 31 Ekim 802 tarihinde Nikiforos resmen tahta geçmiştir.

İç Siyaset ve İdari Reformlar

İktidarının ilk yılında generallerden Bardanes Turkos tarafından başlatılan isyan, Nikiforos'un Leon ve Mihail gibi isimleri kendi safına çekmesiyle bastırılmıştır. İç istikrarı sağladıktan sonra Balkanları Bizans topraklarına sıkıca bağlamak için Anadolu'dan aileler göç ettirerek Helenleştirme politikası yürütmüştür. Yeni thema idareleri kurarak sınır güvenliğini artıran Nikiforos, orduyu finanse edebilmek amacıyla ağır vergiler uygulamaya koymuştur. Bu politikalar, özellikle kilise ve yüksek soylu tabakayı rahatsız etmiş; tarihçi Günah Çıkartıcı Theofanis onu tarihin haini olarak nitelendirmiştir.

Dış Politika ve Askeri Çatışmalar

İtalya sınırında Şarlman ile yaşanan gerginlik, 806-810 yılları arasında Venedik üzerinden yürütülen bir savaşa dönüşmüştür. Diğer yandan, Abbasi halifesi Harun el-Reşid'e ödenen tazminatları kesmesi savaşın fitilini ateşlemiştir. 806 yılında Tyana'nın Arapların eline geçmesiyle Nikiforos, barış yapmak zorunda kalarak yıllık vergi ödemeyi kabul etmiştir. Balkanlarda ise Bulgar Hanı Krum ile şiddetli çatışmalar yaşanmış, 809'da Serdica'nın düşüşü sonrası Bizans karşı saldırıya geçerek Bulgar başkenti Pliska'yı yerle bir etmiştir.

Trajik Bir Son ve Miras

Krum Han'ın barış önerilerini reddeden imparator, 811 yılında çıktığı son seferde Bulgar ordusunun kurduğu pusuda büyük bir faciaya uğramıştır. 16 Temmuz'da gerçekleşen Pliska Muharebesi, Bizans ordusunun ağır yenilgisiyle sonuçlanmış ve I. Nikiforos hayatını kaybetmiştir. Ölümünden sonra cesedi bulunan Nikiforos'un kafatası, Bulgar Hanı Krum tarafından gümüşle kaplanarak içki kâsesi olarak kullanılmıştır. Yerine geçen oğlu Stavrakios ağır yaralı olarak dönmüş, damadı I. Mihail ise taht mücadelesinde imparator olmuştur.