III. Constantinus (ö. 411, 18 Eylül'den önce) 407 yılında kendini Batı Roma İmparatoru ilan eden ve 411 yılında tahttan feragat etmesinden kısa bir süre sonra öldürülen Romalı general.

Olayların geçmişi

31 Aralık 405 ya da 406 tarihinde, aralarında Vandallar, Burgundianlar, Alanlar ve Sueveslerin de bulunduğu istilacı Germen kabileleri, donmuş Ren nehri'ni (bir ihtimale göre Mainz yakınlarında) geçtiler ve Roma savunmasını aşarak Roma İmparatorluğu topraklarını işgal ettiler. Bu işgal, İmparatorluğun kendini bir daha asla toparlanamadığı ölümcül bir rüzgardı çünkü Roma otoritesi, aslında ne çoğu zaten Hispania ve Afrika'da yerleşmiş olan işgalcileri durdurabilecek ne de Galya'daki Frankların, Burgundianların ve Vizigotların manevralarına karşı koyabilecek bir güce sahipti. Tüm bu olumsuzluklara bir de Romalıların kendi aralarındaki anlaşmazlıkların bu işgale yardımcı olduğunu eklemek gerekir. Gerekli fedakarlıkları göstermeye hazır bir halkın tam desteğini almış birleşik bir imparatorluk belki de işgalcilerin hakkından gelerek zafer kazanabilirdi.
İşgal sırasında, Britanya eyaletinde bir isyan vardı ve nihayet 407 yılında Constantinus seçilene kadar, birbiri ardınca bir seri imparator tahta çıktı ve devrildi. Bazı yeteneklere sahip sıradan bir asker olan Constantinus çabuk hareket etti ve İngiliz kanalı'nı geçerek Bononia'da karaya çıktı. Tarihçiler, onun Britanyadaki tüm hareketli birlikleri adayı askeri bir korumadan mahrum bırakmak pahasına beraberinde götürdüğünü farz ederler ve bu durumun 5. yüzyıl başlarında adadaki Roma birliklerinin birden ortadan kaybolmasının sırrını açıkladığını düşünürler. Constantinus'un öncü birliklerine komuta eden iki generali Justinianus ve bir Frank olan Nebiogastes, Stilicho'nun teğmeni Sarus tarafından Valence'in dışında öldürüldüler. Ancak Constantinus, başında Edobich ve Gerontius'un bulunduğu başka bir ordu gönderdi ve Sarus'u Alpler'deki geçidi kullanabilmek için onları kontrol eden Bagaudae'ye ödeme yaparak İtalya'ya geri çekilmek zorunda bıraktı. Constantinus Ren cephesinde güvenliği sağladı ve Galya'dan İtalya'ya uzanan geçitlere asker yerleştirdi. 408 yılı Mayıs ayında Arles'i başkenti yaptı ve Sidonius Apollinaris'in dedesi Apollinaris'i prefect olarak atadı.

Müşterek imparator olarak tanınması

408 yılı yazında, İtalya'daki Roma birlikleri Constantinus'a karşı yapılacak bir karşı-saldırı için bir araya geldiler ancak Constantinus'un başka planları vardı. İmparator Honorius'un Hispania'da, Theodosius sarayının korumasında ve etkisiz imparatora sadık olan birkaç kuzeni bu yönden bir saldırı başlatırken Sarus ve Stilicho komutasındaki birliklerde İtalya'dan
bir pincer manevrası kullanarak saldırıya geçince, Constantinus önce Hispania'yı vurdu. En büyük oğlu Constans'ı yaşadığı manastırdan çağırttırarak Caesar seçti ve general Gerontius'la birlikte Hispania'ya gönderdi. Kuzenler fazla bir zorlukla karşılaşmadan saf dışı bırakıldı ve ikisi — Didymus ve Theodosiolus — tutsak edilirken diğer ikisi güvenli bir şekilde İstanbul'a kaçmayı başardı.
Constans, karısı ve maiyetini Gerontius'a emanet ederek Zaragoza'da bıraktı ve bilgi vermek için Arles'e döndü. Bu sırada Roma ordusunun 13 Ağustos'ta Ticinum'daki (Pavia) ayaklanmasını bir patrici olan Stilicho'nun 22 Ağustos'taki idamı izledi. Bu olayların bir yansıması olarak ortaya çıkan imparatorluk sarayındaki entrikalar sonucunda, general Sarus adamlarıyla birlikte Roma ordusunu terkederek imparator Honorius'u Ravenna'da hiç de büyük olmayan bir askerî güçle ve ayrıca Alaric liderliğinde Etruria'da kontrolsüz bir biçimde dolaşan Got ordusu tehlikesiyle baş başa bıraktı. Böylece, Constantinus'un barış görüşmeleri için son sözü Ravenna'ya ulaştığında, Honorius Constantinus'u hevesle müşterek imparator olarak tanıdı ve ardından ikili 409 yılında ortak Konsüller olarak seçildi.