Aretha Franklin, Amerikalı şarkıcı ve müzisyen (d. 1942)

Aretha Franklin Kimdir ve Müzik Kariyeri

Aretha Louise Franklin (25 Mart 1942 - 16 Ağustos 2018), Amerikalı şarkıcı ve müzisyendir. Franklin, kariyerine rahip babası C. L. Franklin'in kilisede gospel müzik söyleyerek başladı. 1960'ta 18 yaşındayken Columbia Records için kayıtlar yaptı. Ancak bu dönemde sınırlı başarılar elde edebildi. 1967'de Atlantic Records'la anlaşan Franklin, Respect, (You Make Me Feel Like) A Natural Woman ve Think gibi şarkılarla beraber ticari başarılar elde etti. Bu hit şarkılar neticesinde 1960'ların sonuna doğru Soul Müziğin Kraliçesi unvanını aldı.

Franklin, Billboard listelerinde toplamda 112 şarkısıyla yer aldı. Bunlardan 77'si Hot 100'e girdi, 20 tanesi ise, R&B listesinde bir numaraya erişti. Bu başarılar sayesinde bu liste tarihinde, en çok şarkıyla listede yer alan şarkıcı oldu. Sanatçı bunun dışında I Never Loved a Man the Way I Love You, Lady Soul, Young, Gifted & Black ve Amazing Grace gibi işlerle başarısına devam etti. 1970'lerin ortasında kayıt şirketiyle yaşadığı anlaşmazlıklara kadar eser vermeye devam etti. 1979'da babası vurulduktan sonra Franklin, Atlantic'i terk ederek Arista Records ile çalışmaya başladı. The Blues Brothers filminde kendisini canlandıran sanatçı, Jump to It ve Who's Zoomin' Who? gibi albümlerle başarılarını sürdürdü. 1998'de, ünlü opera aryası Nessun Dorma'yı seslendirerek olumlu eleştiriler topladı ve o yılki Grammy töreninde Luciano Pavarotti'nin yerine sahne aldı. Aynı yılın sonlarına doğru yayımladığı A Rose Is Still a Rose ile beraber son kez listelerde, ilk kırka girdi.

Franklin, toplamda 18 Grammy Ödülü'ne sahip olup, 75 milyonun üzerindeki satışlarından ötürü gelmiş geçmiş en çok satan kadın sanatçılar arasındadır. Franklin, 1987'de Rock and Roll Hall of Fame'e dahil edilerek bu başarıyı gösteren ilk kadın oldu. Daha sonra 2005'te UK Music Hall of Fame'e, Ağustos 2012'deyse GMA'nın Gospel Music Hall of Fame'ine dahil edildi. Franklin, Rolling Stone dergisinin iki tüm zamanlar listesine dahil oldu. Bunlardan ilki, 9. olduğu Gelmiş Geçmiş En İyi Sanatçılar olup, ikincisi ise, 1. olduğu Gelmiş Geçmiş En İyi Şarkıcılar listesidir.

İlk Yılları ve Çocukluğu

Aretha Louise Franklin, Memphis, Tennessee'de Barbara Siggers ve Clarence LaVaughn Franklin'in kızı olarak dünyaya geldi. C. L. mahlasını alan babası Mississippi asıllı bir gezgin vaiz olup, annesi yetenekli bir piyanist ve vokalistti. Franklin'in yanı sıra, ebeveynleri üç kardeş daha dünyaya getirdikleri gibi her ikisi de bu evliliğin dışında başka çocuklara da sahip oldu. Franklin, iki yaşındayken aile Buffalo, New York'a taşındı. Beşinci yaş gününden önce babası C. L. Franklin, aileyi kalıcı olarak Detroit'e taşıyarak Baptist kilisesi New Bethel'i kurdu. Franklin'in ebeveynleri özellikle C. L. Franklin'in aldatma hikâyeleri nedeniyle sorunlar yaşıyordu ve 1948 itibarıyla ayrıldılar. Annesi bir önceki ilişkisinden olan oğlu Vaughn ile beraber Buffalo'ya yeniden yerleşti.

Popüler inanışların aksine Franklin'in annesi, çocuklarını terk etmedi. Franklin, yazları Buffalo'ya gittiğini, annesinin de sıkça Detroit'e çocuklarını ziyarete geldiğini belirtti. Franklin'in annesi, onuncu yaş gününden önce, 7 Mart 1952'de öldü. Franklin'in büyükannesi Rachel ve Mahalia Jackson'ın da dahil olduğu birkaç kadın evdeki çocukların bakımına yardım etti. Bu sıralarda Franklin, nasıl piyano çalınacağını öğrendi. Franklin'in babasının duygusal açıdan yüklü vaazları onun milyon dolar ses olarak tanınmasına yol açtı ve ülke çapında verdiği vaazlar sayesinde binlerce dolar kazandı. Bu ün sayesinde gospel müzisyenleri Clara Ward, James Cleveland ve erken dönem Caravans üyeleri Albertina Walker ve Inez Andrews; Martin Luther King, Jr., Jackie Wilson ve Sam Cooke gibi birçok ünlü isim Franklin'lerin evini ziyarete geldi.

Erken Dönem Müzik Hayatı

Annesinin ölümünden hemen sonra Franklin, New Bethel'da solo şarkılar söylemeye başladı. Bunlardan ilki Jesus, Be a Fence Around Me ilahisiydi. Dört sene sonra babası, onun kariyer menajerliğini üstlendi ve onu gospel caravan adını verdiği kilise turlarına eşlik etmesi için yanında götürmeye başladı. Kısa süre sonra kızının J.V.B. Records'la anlaşmasına öncülük eden babası, 1956'da Songs of Faith adlı ilk albümün çıkışına önayak oldu. Gospel radyo istasyonlarına Never Grow Old ve Precious Lord, Take My Hand şarkıları servis edildi. Franklin, bu süreçte bazen The Caravans ve The Soul Stirrers ile beraber geziyordu ve dinsel olmayan müzik kariyerinden önce Soul Stirrers ile beraber şarkı söyleyen Sam Cooke'a âşık oldu.

18'ine girdikten sonra Franklin, babasına Sam Cooke gibi pop müzik kaydetmeye niyetli olduğunu söyledi. Menajeri olarak C. L., bu konuda yardımcı olacağını belirterek onunla beraber iki şarkılık bir demo hazırladı ve bu sayede Columbia Records'ın ilgisini çekti. 1960'ta bu şirketle anlaşma imzalayan sanatçı, five-percent artist adıyla atfedildi. Bu sıralarda pop performansları için koreograf Cholly Atkins'ten yardım aldı. Columbia ile anlaşmasından önce Sam Cooke, Franklin'in babasını kendi şirketi olan RCA'ya almak için ikna girişimlerinde bulunmuştu. Aynı şekilde, bölgesel kayıt şirketi sahibi Berry Gordy, Franklin'i ve ablası Erma'yı Tamla etiketine dahil etmek istemişti. Franklin'in babası ise, bu şirketlerdeki düzenin henüz oturmadığını hissetti. Franklin'in ilk Columbia teklisi Today I Sing the Blues, Eylül 1960'ta yayımlanarak Hot Rhythm & Blues Sellers listesinde ilk onda yer aldı.