Mahmut Derviş, Filistinli şair (d. 1942)

Mahmud Derviş'in Yaşamı ve Kökenleri

Mahmud Derviş, 13 Mart 1941 tarihinde el-Birve köyünde dünyaya gelen, Filistin'in en önemli şair ve yazarlarından biridir. 1948 yılında henüz çocuk yaşta iken doğduğu köy İsrail tarafından işgal edilerek yıkıldı. Bu olay sonucunda ailesiyle birlikte Lübnan'a göç etmek zorunda kaldı. 1949 yılında ülkeye geri döndüler ancak kendi köyleri yerle bir olduğu için Deyru'l-Essed köyüne yerleşmek zorunda kaldılar.

Şiir yazma tutkusu, iki kilometre uzaklıktaki okuluna yürüyerek gittiği ilköğretim yıllarında başladı. İlk şiirlerinin yayımlanma sürecinde El-arz (Toprak) cephesinde aktif olarak etkinlik gösterdi. Ayrıca El İttihad gazetesi ile El Cedid dergisinin yazı işleri müdürlüklerini yürüttü. Şiirleri 20'den fazla dile çevrilen Filistinli şair, şiirleri ve yazıları nedeniyle birçok kez tutuklanarak cezaevinde yattı. Filistin halkının yaşadığı zorlukları dizeleriyle anlatmasıyla tanınan sanatçı, 1970 yılında İsrail'den sürgün edildi ve iki yıl boyunca birçok Arap ülkesini dolaşmak zorunda kaldı. 2008 yılı Mayıs ayında 2. Beyoğlu Şiir Festivali kapsamında Türkiye'yi ziyaret etti. Hamas ve El Fetih örgütleri arasındaki çatışmaları da eleştirel bir yaklaşımla eserlerinde ele alan şair, geçirdiği bir açık kalp ameliyatı sonucunda 9 Ağustos 2008 tarihinde Houston'da yaşamını yitirdi.

Sanatsal Mirası ve Eserleri

Lirik örnekler sunan şiirlerinde geniş bir insanlık tarihi ve coğrafyasını konu edinen Mahmud Derviş, Filistin ulusal marşı olan Neşîd el-intifada'nın söz yazarıdır. 1982 yılı Eylül ayında Sabra ve Şatilla'da yaşanan katliamın ardından kaleme aldığı Beyrut Kasidesi büyük yankı uyandırdı. İsrail kökenli Fransız yönetmen Simone Bitton, 1997 yılında Fransız televizyonunda şair hakkında bir belgesel yayınladı. Türkçeye çevrilen 20 civarında kitabı bulunan Derviş'in en bilinen şiiri, "Kaydet; ben bir arabım... kart numaram elli bin... sekiz çocuğum var... dokuzuncusu önümüzdeki yaz geliyor. kızdın mı... Kaydet; ben bir arabım... (..) ama lütfen yaz... her şeyden öte... kimseden nefret etmem ben..." dizeleriyle hafızalara kazındı. Birçok şiiri Marcel Khalife, Majida El Roumi ve Ahmad Qa'abour tarafından bestelendi.

Kazandığı Uluslararası Ödüller

Edebi ve kültürel çalışmalarıyla pek çok prestijli ödülün sahibi olan Mahmud Derviş'in layık görüldügü ödüller şunlardır: The Lotus Prize (1969, Asya-Afrika Yazarları Birliği), Lenin Barış Ödülü (1983, Sovyetler Birliği), Sanat ve Edebiyat Şövalyesi Nişanı (1993, Fransa), Lannan Vakfı Kültürel Özgürlük Ödülü (2001), Uluslararası Nazım Hikmet Şiir Ödülü (2002), Prince Claus Ödülleri (2004), Bosnian stećak (2007) ve Struga Şiir Akşamları Altın Çelenk Ödülü (2007). Ayrıca 2006 yılında adı, Nobel Edebiyat Ödülü'nün önde gelen adayları arasında yer aldı.