Alim Şerif Onaran, Türk sinema kuramcısı, yazar, akademisyen ve hukukçu (d. 1924)

Alim Şerif Onaran Kimdir?

1924 yılında Manisa ilinin Kula ilçesinde dünyaya gelen Alim Şerif Onaran, Türk sinema kuramcısı, yazar, akademisyen ve hukukçu kimlikleriyle tanınmaktadır. Türkiye nin ilk sinema profesörü olma unvanına da sahip olan Onaran, ülkemizde sinemanın okullaşmasında öncü bir rol oynamıştır. Hayatı boyunca hem bürokraside hem de akademik dünyada önemli izler bırakmış ve 11 Ağustos 2000 tarihinde İstanbul da hayatını kaybetmiştir.

Biyografisi ve Bürokrasi Yılları

İlk ve orta öğrenimini İzmir de tamamlayan Onaran, yüksek öğrenimini o zamanki adı Mülkiye olan Ankara Siyasal Bilgiler Okulu nda sürdürmüştür. 1946 yılında bu okuldan mezun olduktan sonra İçişleri Bakanlığı nda çalışma hayatına atılmıştır. 1946 ile 1973 yılları arasında bakanlığın merkez ve taşra kuruluşlarında çeşitli görevler üstlenmiştir. Emniyet Teşkilatı nda uzun yıllar boyunca birçok kademede hizmet veren Onaran, 1960-1961 yıllarında Emniyet Genel Müdürlüğü Yabancılar Hudut İltica Dairesi Başkanı olarak görev yapmıştır. Bu teşkilattaki görevleri arasında sansür kurulunda bulunmak da yer almıştır.

Akademik kariyerine de ardı ardına önemli adımlar sığdıran Onaran, 1965 yılında Sinematografik Hürriyet adlı teziyle hukuk doktoru unvanını almıştır. Ardından 1973 te Muhsin Ertuğrul un Sineması adlı teziyle sinema tarihi doçenti olmuş, 1978 de ise Lütfi Ömer Akad ın Sineması adlı eseriyle profesörlük unvanına erişmiştir. Bu başarısıyla Türkiye nin ilk sinema profesörü unvanını kazanmış ve her üç tezi de daha sonra kitap olarak yayımlanmıştır. 1970 li yıllarda İstanbul Radyosu nda 9 ay süreyle Türk Sineması Konuşuyor adlı haftalık kültür programını hazırlamış, bu programın metinleri 1980 lerde güncelleştirilerek 2 cilt halinde Türk Sineması adıyla kitaplaştırılmıştır.

Akademik Faaliyetleri ve Eğitmenliği

Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi ile Basın Yayın Yüksekokulu nda dersler veren Onaran, İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sinema TV Bölümü nü kurmuştur. Bu fakültede 1976-1981 yılları arasında Sinema Tarihi dersleri vermiş ve bu ders notları sonradan kitap haline getirilmiştir. 1983 te İstanbul Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sinema-TV Bölümü ne misafir öğretim üyesi olarak davet edilmiş, ardından kadrolu profesör olarak görevine devam etmiştir. Ayrıca İstanbul Üniversitesi ve Mimar Sinan Üniversitesi nde de sinema kuramları, kamuoyu ve kitle kültürleri alanlarında dersler vermiştir. 1988 yılında üniversiteden emekli olmasına rağmen, ölümüne kadar İstanbul Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sinema-TV Bölümü ndeki sözleşmeli öğretim üyeliğini sürdürmüştür. Vefatından önce 5 bine yakın kitabını Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi nin Narlıdere deki binasında adını taşıyan kütüphaneye bağışlamıştır.

Başlıca Eserleri ve Çevirileri

Alim Şerif Onaran, telif eserler alanında çok sayıda değerli çalışmaya imza atmıştır. Bunlar arasında Sinematografik Hürriyet (1968), Muhsin Ertuğrul un sineması (1981), Lütfi Ömer Akad ın Sineması (1977), Lütfi Ö. Akad (1990), Sesli Sinema Tarihi (1977), Kamuoyu Elkitabı, Sinemaya Giriş (1986), Sessiz Sinema Tarihi (1994), Türk Sineması 2 cilt (1994) ve yeğeni Prof. Dr. Bülent Vardar la birlikte yazdığı 20. Yüzyılın Son Beş Yılında Türk Sineması (2005) bulunmaktadır. Ayrıca İspanyol Havası ve 16 ciltlik Binbir Gece Masalları gibi önemli çeviri eserleri de edebiyat ve kültür dünyasına kazandırmıştır.