Musine Kokalari, Arnavut yazar (d. 1917)

Arnavut Edebiyatının Öncü İsmi Musine Kokalari

10 Şubat 1917 tarihinde Adana’da dünyaya gelen Musine Kokalari, Ergirili ailesi ile birlikte 1920 yılında Arnavutluk’a göç etmiştir. Eğitim hayatına önem veren Kokalari, edebiyat eğitimi almak amacıyla 1938 yılında Roma La Sapienza Üniversitesi’ne gitmiştir. 1941 yılında Naim Fraşıri üzerine hazırladığı doktora tezini tamamlayarak ülkesine geri dönmüştür.

Edebi Kariyeri ve Basılan İlk Eserleri

Arnavutluk’a döndükten sonra halk kültüründen derin bir şekilde esinlenen hikâyelerini kitap haline getiren yazar, bu hamlesiyle tarihe geçmiştir. Musine Kokalari, Arnavutluk’ta kitabı basılan ilk kadın yazar unvanını almıştır. 1940’ların başında yayımladığı iki kısa öykü kitabının yanı sıra gençlik yıllarında toplamda üç öykü kitabı okurla buluşmuştur. Ancak daha sonra tüm eserleri yasaklanmış ve yok edilmiş olduğundan ne yazık ki günümüze ulaşmamıştır.

Siyasi Mücadelesi ve Tutuklanma Süreci

II. Dünya Savaşı’ndan sonra ülkede esen sert rüzgarlar Kokalari’nin hayatını tamamen değiştirmiştir. Tiran’daki müttefik güçlere mektup göndererek özgür seçim ve ifade özgürlüğü talebini iletmiş olan yazar, 17 Ocak 1946 tarihinde “halkın düşmanı” olmakla suçlanarak tutuklanmıştır. Yargılama sonucunda yirmi yıl hapis cezasına çarptırılmıştır.

Hapishane ve Sürgün Yılları

Aldığı cezanın ardından Mat ilçesi’ndeki Burrel Hapishanesi’nde on sekiz yılını geçiren Musine Kokalari, 1961 yılında serbest bırakılmıştır. Fakat çilesi bitmemiş; ömrünün geri kalan on dokuz yılını Merdita ilçesi’ndeki Rrëshen şehrinde bir toplama kampında zorla çalıştırılarak geçirmiştir. Ömrü boyunca bir daha yazı yazmasına asla izin verilmemiştir.

Vefatı ve Mirası

Yaşadığı ağır şartlar ve hastalıklar sonucunda kanser teşhisi konulan Kokalari, hastanede tedavi görmek amacıyla Tiran’a gitme imkanı bulabilmiştir. 14 Ağustos 1983 tarihinde hayatını kaybeden yazar, ölümünden sonra Arnavutluk devlet başkanı tarafından “demokrasi şehidi” ilan edilmiştir. Günümüzde adı, Tiran'da bir okula verilerek yaşatılmaktadır.