Kara Karayev (d. 5 Şubat 1918, Bakü - ö. 13 Mayıs 1982, Moskova), Azerbaycan müzik kültürünün önde gelen bestecisi, pedagog ve eğitimcidir.
Uluslararası ün kazanan ilk Azeri besteci olan Karayev, çoğu müzik otoritesi tarafından Üzeyir Hacıbeyov'dan sonra Azeri müziğinin ikinci önemli bestecisi kabul edilir. Ünlü Rus besteci Dimitri Şostakoviç'in yakın dostu olan sanatçı, Azeri müziğinin olduğu kadar Sovyet müziğinin de bir temsilcisidir.
Nizami'nin şiirine dayanan Leyla ile Mecnun adlı senfonik eseri en önemli eserlerinden birisidir. Efrasiyab Bedelbeylinin 1940 yılında yazdığı "Kız kalesi"nden sonra Kara Karayevin bestelediği "Yedi Güzel" adlı bale müziği yine Nizami'nin ünlü bir şiirine dayanan bu eser ilk defa 1952'de sahnelenmişti.
Azerbaycan Devlet Konservatuvarında rektörlük yapmış (1949-1953); bu okulda Niyazi Tağızade, Arif Melikov, İsmail Hacıbeyov, kendi oğlu Ferec Karayev gibi çok sayıda müzisyen ve besteci yetiştirmiştir. Azerbaycan ulusal bestecilik okulunun kurucusu kabul edilir ve çok saygı duyulan bir kişiliktir. Azerbaycan'da çeşitli orkestra, müzik okulu, mekân onun adıyla anılır; adına müzik festivali düzenlenir.

Ailesi ve ilk yılları

5 Şubat 1918 günü Bakü'de dünyaya geldi. Babası, ünlü bir Azeri çocuk doktoru olan Abulfez Karayev, annesi şair Sona Hanım idi. Karayev, müzik sevgisini ailesinden aldı. Çok iyi piyano çalan Sona Hanım çocuklarına sanat aşkını aşılamak için yoğun çaba harcamıştı. Babası ise Azeri folk müziğini bilen ve şarkı söylemeyi seven birisiydi. Ne var i babası onun bir doktor olması konusunda ısrarlıydı. Bu ısrarı 1952 yılına kadar sürdürdü. Oğlunun ilk balesi Yedi Güzeller'in ilanı şehrin dört bir yanına asıldığında eşine "Onu rahat bırakalım, hayatta kendine bir misyon edinmiş görünüyor" dedi. O tarihte besteci, 33 yaşına varmıştı. Babasının izinden gidip bir cerrah olan kardeşi Mursal ise genç yaşta hayatını yitirdi.

Öğrenimi

Karayev'in müzik yeteneği çok küçük yaşta kendisini göstermişti. Sekiz yaşında iken bugün Bakü Müzik Akademisi adını taşıyan Azerybaycan Devlet Konservatuvarı'na girdi. Dokuz yaşında iken Bakü Operası'nda sahnelenen eserlerin müziklerini partisyondan izleyebiliyordu. İlk hocası, Azerbaycan'da klasik müziğin babası sayılan Üzeyir Hacıbeyov oldu. Konservatuvarda, üstün yeteneğinden ötürü iki fakülteye birden kaydolmasına izin verilmişti: Piano ve bestecilik. Piano öğretmeni, konservatura Rus piyano okulu geleneklerini getiren Georgi Georgiyeviç Şaroev idi. 1938 yılında okulu bitirdi.
Hacıbeyov, Karayev'e Moskova Konservatuvarı'nda Dimitri Shostakovich'in bestecilik sınıfına girmesini önerdi. Karayev, Moskova Konservatuvarı'nın sınavını kazandı ama II. Dünya Savaşı nedeniyle iki yıl öğrenimine ara vermek zorunda kaldı. 1943 yılında okula dönüp Şhostakovich'in öğrencisi olan sanatçı, 1945 yılında mezuniyet çalışması olarak hazırladığı 1. Senfoni ile Moskova Konservatuvarı'nı bitirdi. Karayev'in üstün yeteneğini fark eden Shostakovich ile Karayev arasında öğrenci-hoca ilişkisinden öte iki dost ilişkisi kuruldu. Okulda, Shostakovich dışında Sovyet bestecilik okulunun önde gelen diğer bestecilerinden Alexander V. Alexandrov, Sergei Vasilenko'dan dersler almıştı.