Halid bin Abdülaziz Âl-i Suud (Arapça: خالد بن عبد العزيز آل سعود; 14 Şubat 1913 – 13 Haziran 1982), Suudi Arabistanlı devlet adamı ve diplomat olup 25 Mart 1975'ten 1982'deki ölümüne kadar Suudi Arabistan kralı ve başbakanı olarak görev yapmıştır. Tahta çıkmadan önce 1965-1975 yılları arası Suudi Arabistan veliaht prensiydi.
Halid, modern Suudi Arabistan'ın kurucusu Kral Abdülaziz ile el-Cevhere bint Musaid el-Ciluvi'nin oğluydu. Üvey kardeşi Prens Faysal'a Suudi Arabistan dışişleri bakanlığı görevlerinde yardımcı oldu. 1930'larda kısa bir süre Hicaz bölgesinin genel valisi olarak görev yaptı. 1943'te Faysal'la birlikte Amerika Birleşik Devletleri'ni ziyaret ederek iki ülke arasında diplomatik ilişkiler kurdu. 1962'de Suudi Arabistan'ın başbakan yardımcılığına atandı. Kral Faysal, 1965'te Halid'in öz kardeşi Prens Muhammed'in kendisini veliahtlıktan çekmesinin ardından Halid'i veliaht prens olarak atadı.
Kral Faysal'ın 1975 yılında bir suikast sonucu öldürülmesinin ardından tahta çıktı. Krallığı döneminde hem petrol gelirlerindeki artış nedeniyle ülkede büyük gelişmeler yaşandı hem de Orta Doğu'da önemli olaylar meydana geldi. 1979'da bir grup milis Mescid-i Haram'ı ele geçirdi ve Halid'i kaçırmaya çalıştı ancak başaramadı. Suudi güçleri iki hafta sonra Mescid-i Haram'ın kontrolünü yeniden ele geçirdi. Bu olaydan sonra Suudi Arabistan'da Kral Faysal döneminden beri uygulanan reformist politikalar terkedilerek daha katı dini politikalar uygulanmaya başlandı. Halid 1982 yılında öldü ve yerine üvey kardeşi Fehd geçti.
İlk yılları ve eğitimi
Halid, 13 Şubat 1913'te Riyad'daki Adalet Sarayı'nda doğdu. Kral Abdülaziz'in beşinci oğluydu. Annesi el-Cevhere bint Musaid, el-Ciluvi aşiretinden geliyordu. el-Cevhere, Abdülaziz'in ikinci dereceden kuzeniydi. Baba tarafından dedeleri Ciluvi bin Turki ve Faysal bin Turki kardeşti. Bu durum Arabistan'da uzun süredir devam eden aynı soydan evlilik geleneklerine göre çok normaldi ve el-Ciluvi üyeleri sık sık Suudi ailesi üyeleriyle evleniyordu.
Halid'in Muhammed adında bir öz kardeşi vardı. Öz kız kardeşi el-Enud, Kral Abdülaziz'in kardeşi Sa'ad bin Abdurrahman'ın oğullarıyla evlendi. İlk olarak Suud bin Sa'ad ile evlendi. Suud öldükten sonra Fahd bin Sa'ad ile evlendi. Halid, Şeyh Abdurrahman el-Mufirej tarafından 1879'da Riyad'ın Duhna mahallesindeki Şeyh Abdullah bin Abdullatif Camii'nde kurulan Mufirej okuluna katıldı. Burada temel okuma yazma becerileri edindi ve aritmetik öğrendi.
Erken dönem deneyimleri
Halid, 14 yaşındayken babası tarafından çöl aşiretlerine endişelerini ve sorunlarını dinlemek üzere temsilci olarak gönderildi. 1928'de kardeşi Muhammed ile birlikte İhvan İsyanı sırasında Transürdün sınırını denetleme görevi verildi. Prens Halid'in modern bir devleti yönetmeye hazırlanması, kardeşi Prens Faysal ile dış görevlere yaptığı ziyaretlerle başladı. Faysal'ın danışmanı olarak görev yaptı. Prens Halid, ziyaretleri ve Suudi temsilcisi olarak yaptığı hizmetler nedeniyle uluslararası bir figür haline geldi.
Prens Halid, 1932 yılının başlarında öz kardeşi Prens Muhammed'in görevinde başarısız olması üzerine Hicaz valisi vekili olarak atandı. Aynı yıl dışişleri bakanı olarak atanan Prens Faysal'ın yerine Hicaz valisi olarak atandı ve iki yıl boyunca bu görevini sürdürdü. Prens Halid, ağabeyi Prens Faysal liderliğindeki Suudi ordusuna katıldı ve 1934 yılında Yemen güçlerine karşı savaştı. Savaştan sonra 1934 yılında Yemen ile yapılan Taif Konferansı'nda Suudi heyetinin başkanı olarak görev yaptı. 1934'te içişleri bakanı olarak atandı ve 1935'te Yemen'deki barış görüşmelerinde Suudi'lerin temsilcisi oldu. 1939'da Londra'daki Filistin meselesinin tartışıldığı Londra Konferansı'na içişleri bakanı ve Suudi delegasyonunun başkanı Prens Faysal'ın yardımcısı olarak katıldı.
Ekim 1943'te Prens Faysal ve Prens Halid, ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt'in Temmuz 1943'teki daveti üzerine babalarını temsilen ABD'yi ziyaret etti. Bu ziyaret Suudi Arabistan ile ABD arasındaki ilk üst düzey temas oldu. Başkan Yardımcısı Henry A. Wallace kardeşler için Beyaz Saray'da bir akşam yemeği düzenledi. İkili ayrıca Başkan Roosevelt ile de görüştü. Devlet konuk evi Blair House'da kaldılar ve ABD hükûmeti tarafından sağlanan özel bir trenle Batı Yakası'nı ziyaret ettiler.
Ancak bu ziyaretten sonra ve 1950'lerin büyük bölümünde Prens Halid, kısmen üvey kardeşi Mansur bin Abdülaziz ve yeğeni Abdullah bin Faysal'ın çok daha baskın siyasi figürler haline gelmesi nedeniyle hükûmette önemli bir rol oynayamadı. 1960 yılında Kral Suud'un kendisini başbakan vekili olarak atamasıyla Prens Halid yeniden önemli bir figür olarak öne çıktı. Ayrıca 31 Ekim 1962'de Veliaht Prens Faysal tarafından kurulan yeni kabinede başbakan yardımcısı olarak atandı. Veliaht Prens Faysal ve Kral Suud arasındaki rekabet sırasında anne soyu veya evlilik yoluyla el-Ciluvi aşiretine mensup olan diğer prenslerle birlikte Suud'u destekledi. Bu gruba Prens Muhammed, Prens Halid ve Prens Abdullah liderlik ediyordu.
Kral Faysal'ın saltanatının başında Prens Halid, veraset meselelerine rehberlik etmesi için kral tarafından kurulan konseye üye yapıldı.
Yorumlar (0)
Görüşlerinizi Paylaşın
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!