Kerim Sadi, Türk araştırmacı yazar (d. 1900)

Kerim Sadi Kimdir ve Hayat Hikayesi

Asıl adıyla Ahmet Nevzat Cerrahoğlu olarak bilinen Kerim Sadi, 1900 yılında İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Türkiye'deki sosyalist hareketin tarihine ilişkin kaleme aldığı eserleriyle tanınan yazar, 1919 yılında İstanbul Sultanisi yani bugünkü İstanbul Lisesi'nden mezun olmuştur. Lise eğitiminin ardından başladığı tıp öğrenimini yarıda bırakarak eğitimine devam etmek üzere Moskova'ya gitmiş ve burada Türkiye Komünist Partisi (TKP) üyesi olmuştur.

Edebiyat ve yayıncılık dünyasındaki ilk adımı İzmir'de yayımlanan Ahenk dergisindeki yazısıyla atan Sadi, ilerleyen süreçte Aydınlık, Resimli Ay ve Yeni Adam gibi dergilerde yazarlık yapmıştır. Özellikle Aydınlık dergisinin Fevkalâde Gençlik Nüshası adlı özel sayısının yayımına katkı sunmuştur. 1925 yılında gerçekleşen TKP tutuklamalarında, Şefik Hüsnü Deymer ile ilişkisi olduğu iddiasıyla gözaltına alınmış ve 4 yıl hapis cezasına mahkûm edilmiştir. Hayatının bir döneminde İzmir Yetimler Mektebi'nde kısa bir süre öğretmenlik de yapmıştır.

Yayıncılık Faaliyetleri ve Edebi Polemikler

1930 ile 1941 yılları arasında İstanbul merkezli Bozkurt Yayınları aracılığıyla çeşitli kitapçıkları okuyucuyla buluşmuştur. 1932 tarihinde ise İnsaniyet Kütüphanesi yayınlarını kurarak broşürler yayımlamaya başlamıştır. Bu broşürler vasıtasıyla birçok ünlü yazar ve edebiyatçıyla polemiğe girmiş; onların tarih, edebiyat ile çeviri anlayışlarını sert bir şekilde eleştirmiştir. Aynı zamanda başta Komünist Parti Manifestosu olmak üzere, çeşitli Marksist-Leninist düşünürlerin bazı eserlerini Türkçeye kazandırmıştır.

Aziz Nesin'in Anılarında Kerim Sadi

Kerim Sadi, hayatının bir döneminde Aziz Nesin ile ortak bir ev tutmuştur. Adı, Aziz Nesin'in Bir Sürgünün Anıları adlı eserinde sıklıkla geçmektedir. Aziz Nesin bu kitabında Sadi'nin entelektüel birikimini teslim ederken, kişiliğini fazlasıyla eleştirmiştir. Nesin'in trajikomik Bursa anılarına göre Kerim Sadi bencil ve kendini beğenmiş bir kişiliktir. Kitapta geçen bir bölümde Sadi'nin sağlığına aşırı derecede ve titizlikle düştüğü şu sözlerle aktarılır: Sağlığına aşırı ölçüde, titizlikle düşkündür. O soğuk gecede kapıyı açmak için yatağından kalkarsa, üşüyebilir, nezle olabilir. Onun nezle olmasındansa, benim gibi bir kişinin değil, onlarca kişinin bütün bir kış gecesi sokakta kalıp hastalanması çok daha uygundur. Çünkü o, büyük bir bilgindi; kendi önemine, kendi değerine inanmış bir kişiydi.

Kerim Sadi'nin Eserleri ve Vefatı

Türkiye'deki sol hareketin hafızasında önemli bir yere sahip olan yazar, 12 Ağustos 1977 tarihinde İstanbul'da yaşamını yitirmiştir. Kaleme aldığı eserler arasında Ansiklopedideki Vahşi (1929), Kari Marx (1935), İş Ücreti Nedir? (1935), “Ekonomicilik” Efsanesi (1938), Bir İslam Reformatörü: Mehmet Akif (1964), Türkiye’de Sosyalizmin Tarihi­ne Katkı (1975) ve Tarih Anlayışı Olmayan Tarihçi: Fuat Köprülü Gün (1964) bulunmaktadır.