Hugo Alvar Henrik Aalto (d. 3 Şubat 1898, Kuortane - ö. 11 Mayıs 1976, Helsinki), Fin mimar. 20. yüzyılın en önemli mimarları arasında yer alan Aalto mimarlık, mobilya, tekstil ve cam işleri alanlarında tasarımlar yaptı. Aalto'nun erken dönem kariyeri, 20. yüzyılın ilk yarısında Finlandiya'daki ekonomik gelişime ve sanayileşmeye rast gelmekte olup Ahlström-Gullichsen ailesi başta olmak üzere müşterilerinin pek çoğu sanayiciydi. 1920'lerden 70'lere kadar süren kariyeri boyunca yapıtları sırasıyla İskandinav Klasisizmi, 1930'larda daha rasyonel Uluslararası Üslup Modernizmi, 1940'larla beraber daha organik modernist anlayışının etkileriyle tasarlandı. Yine de kariyeri boyunca en belirgin özelliği Gesamtkunstwerk, bir bütün sanat olarak taşıdığı kaygıdır; öyle ki -ilk eşi Aino Aalto ile beraber- sadece binayı değil, onun iç yüzeylerinden mobilyalarına, lambalarına, cam işlerine kadar pek çok bileşeniyle müdahale etti. Kendisi tarafından tasarlanan Alvar Aalto Müzesi, memleketi olarak kabul edilen Jyväskylä'dadır.

Hayatı

Hugo Alvar Henrik Aalto, Finlandiya'nın Kuortane kentinde dünyaya geldi. Babası Johan Henrik Aalto Fince konuşan bir haritacı, annesi Selly (Selma) Matilda (evlilik öncesi soyadı Hackstedt) İsveççe konuşan postane müdiresiydi. Aalto 5 yaşındayken ailesi Alajärvi'ye, sonra da Orta Finlandiya'daki Jyväskylä'ya taşındı. Burada Jyväskylä Lisesi'nde okudu ve temel eğitimini 1916'da tamamladı. Bu yıldan sonra Helsinki Teknoloji Üniversitesi'nde mimarlık okumaya başladı. Çalışmaları, uğruna savaştığı Fin İç Savaşı yüzünden aksadı. Sonrasında eğitimine devam etti ve 1921'de mezun oldu.
Mezuniyet sonrası Alvar, Avrupa'yı dolaştıktan sonra 1923'te tekrar Jyväskylä'ya döndü ve ilk mimarlık bürosunu açtı. Jyväskylä onun mimarlığıyla, herhangi bir şehirden daha fazla Aalto yapısı içermesiyle göze çarpan bir kent haline döndü. 1925'te, mimar Aino Marsio ile evlendi. Balayında gittikleri İtalya'dan sonra Akdeniz kültürüyle kurduğu entelektüel bağ hayatı boyunca ona damgasını vurdu. Aalto'lar bürolarını 1927'de Turku'ya taşıdı ve mimar Erik Bryggman ile iş birliğine gitti. Büro daha sonra 1933'te Helsinki'ye taşındı.
Aalto'lar, kendileri için Munkkiniemi, Helsinki'de ev-büro karışımı yapı tasarlayıp inşa ettiler (1935-36), ancak daha sonra özel yapım büroları aynı mahallede inşa edildi (1954-56) - bu son yapı günümüzde Alvar Aalto Akademisi'ne ev sahipliği yapmaktadır. Aino ve Alvar Aalto iki çocuk yaptılar: bir kız (Johanna "Hanni" Alanen, evlilik öncesi soyadı Aalto, 1925) ve bir oğlan (Hamilkar Aalto, 1928). 1926'de genç Aalto'lar Alajärvi'de Villa Flora adında bir yaz kulübesi tasarlayıp inşa ettiler. Aino Aalto kanser yüzünden 1949'de öldü. 1952'de Aalto, daha önceden kendi bürosunda asistan olarak çalışan mimar Elissa Mäkiniemi (1994'te öldü) ile evlendi. 1952'de Aalto kendisi ve karısı için Muuratsalo, Orta Finlandiya'da bir başka yaz kulübesini - o zamanki adıyla Deneysel Ev - tasarlayıp inşa etti. Alvar Aalto 11 Mayıs 1976'da Helsinki'de öldü.

Erken dönem kariyer: klasisizm

Her ne kadar bazen İskandinav modernizminin ilk ve en önemli mimarlarından kabul edilse de, tarihi bilgilere yapılan daha sıkı incilemelere göre Aalto'nun (Finlandiya'da bir öncüyken) Gunnar Asplund ve Sven Markelius gibi diğer İsveç'teki öncülerle beraber iletişim içinde olduğu ve onlardan etkilendiği görülmektedir. İskandinavya'daki bu dönemdeki bu neslin paylaştığı özelliklerin başında hepsinin klasik eğitim gördükten sonra o dönemki adıyla İskandinav Klasisizmi - önceki baskın tarz Ulusal Romantizm'e tepki olarak beliren bir başka tarz - tarzıyla tasarımlar yapmaya başlayıp daha sonra 1920'lerle beraber modernizme kaymasıydı. Jyväskylä'ya 1923'te kendi bürosunu açmak üzere dönüşüyle beraber Aalto kendini hepsi de klasik tarzda bazı tek ailelik evler tasarlamakla meşgul etti. Bu evlerin arasında annesinin kuzeni Terho Manner için Töysa'da 1923'te tasarladığı ev, Jyväskylä polis şefi için 1923'te tasarladığı yaz konağı ve Tarvaala'da 1924'te tasarlanan Alatalo çiftlik evi yer almaktaydı. Bu süreçte ilk umumi binalarını tamamladı: Jyväskylä İşçi Kulübü (1925), Jyväskylä Savunma Birliği Binası (1926) ve Seinajoki Savunma Birliği Binası (1924-29). Aalto bunun yanında Finlandiya veya yurtdışında yapılacak prestijli devlet binaları adına birçok mimarlık yarışmasına katıldı. Bunların arasında başlıca Fin Parlamento binası (1923 - 1924), Helsinki Üniversitesi için ek bina ve Cenova, İsviçre'deki Milletler Cemiyeti'ne ev sahipliği yapacak yapı (1926-27) yer almaktaydı. Buna ek olarak bu dönem, profesyonel dergi ve gazetelere makale yazan Aalto'nun yazı bakımından da oldukça bereketli bir dönemidir. Bu süreçte "Urban culture" (Kent kültürü, 1924), "Temple baths on Jyväskylä ridge" (Jyväskylä sırtlarında tapınak hamamları, 1925), "Abbé Coignard's sermon" (Abbé Coignard'nın vaazi, 1925) ve "From doorstep to living room" (Kapı eşiğinden oturma odasına, 1926) gibi en bilindik tezlerini yazdı.