Janet Damita Jo Jackson (d. 16 Mayıs 1966) veya bilinen adıyla Janet Jackson, Amerikalı şarkıcı, şarkı yazarı, oyuncu ve dansçı. Popüler kültürün önde gelen isimlerinden biri olan sanatçı, sonik olarak yenilikçi, toplumsal bilinci yüksek ve cinsel olarak kışkırtıcı kayıtlarının yanında özenli sahne gösterileriyle bilinir.
Jackson ailesinin onuncu ve son çocuğu olarak, kariyerine 1976 yılında The Jacksons isimli varyete şovlarında başladı. Daha sonra Good Times, Diff'rent Strokes, Fame gibi televizyon programlarında yer almaya devam etti. 1982'de A&M Records adlı kayıt şirketiyle anlaşma imzalayan sanatçı, özellikle 1986'da yayımlanan Control adlı üçüncü stüdyo albümünü izleyen süreçte bir pop ikonu haline geldi. Yapımcı ikili Jimmy Jam ve Terry Lewis ile beraber çalıştığı albümlerde rhythm and blues, funk, disko, rap ve endüstriyel müzik bileşenlerini bir araya getirerek pop müzikte kayda değer başarılar elde etti.
1991 yılında Virgin Records ile milyon dolarları bulan bir anlaşma imzalayan Jackson, piyasada en çok kazanan isimlerden biri oldu. 1993'te yetmişlerin dans kayıtlarından esinlenen albümü janet.'ta, cinselliği keşfettiği temalar sayesinde bir seks sembolü haline geldi. Aynı yıl Sadece Justice filminde başrol oynayarak oyunculuk kariyerine adım attı. Doksanların ortasında panik atak ile mücadele eden sanatçı, 1997'de müzikal açıdan yenilikçi, söz yazımı açısından karanlık yapısıyla göze çarpan The Velvet Rope'u piyasaya sürdü. 1990'ların sonuna gelindiğinde Billboard dergisi tarafından Mariah Carey'nin ardından 1990'ların en başarılı ikinci kadın şarkıcısı olarak gösterildi. 2001'de All for You adlı albümünü yayımladığı süreçte MTV Icon serisinin de ilk sanatçısı oldu. Virgin Records ile yollarını ayırdıktan sonra 2008'de Island Records aracılığıyla Discipline albümünü yayımladı. 2015 yılında BMG Rights Management ile ortaklaşarak Rhythm Nation adını verdiği kendi kayıt şirketini kurdu ve aynı yıl on birinci stüdyo albümü Unbreakable'ı piyasaya sürdü.
100 milyonu aşan satış oranıyla, Jackson dünyanın en çok satan isimlerindendir. "Nasty", "Rhythm Nation", "That's the Way Love Goes", "Together Again" ve "All for You" gibi şarkılardan oluşan repertuarının yanında, 18 ardışık teklisini ABD Billboard Hot 100 müzik listesinde ilk ona sokmayı başararak bu kulvardaki en başarılı kadın sanatçı durumundadır. Billboard, sanatçıyı "Tüm Zamanların En Başarılı Hot 100 Sanatçıları" (2008) listesinde yedi numarada, "Son 25 Yılın En Başarılı R&B/Hip-Hop Sanatçıları" (2010) listesinde beş numarada, "Tüm Zamanların En Başarılı Dance Club Sanatçıları" (2016) listesinde Madonna'nın ardından iki numarada gösterdi. Birçok sanatçı ve grubun ilham kaynağı olarak gösterdiği Jackson, 2019'da Rock and Roll Hall of Fame'e dahil edildi.

Çocukluk ve ilk kayıtlar (1966-1984)

1966 yılında Jackson ailesinin on çocuğundan en küçüğü olarak dünyaya gelen Janet Damita Jo Jackson'ın annesi Katherine Esther (evlilik öncesi soyadı Scruse), babası Joseph Walter Jackson'dır. Aile orta sınıftan sıkı bir Yehova Şahidi olduğu halde Jackson daha sonraları bu topluluktan ayrıldı. Ağabeylerinin kurduğu Jackson 5'ın başarısını izleyen süreçte, Mart 1969'da Motown ile yapılan bir kayıt anlaşmasının ardından ailesiyle birlikte Encino'ya taşındı. Gelecekte at yarışı jokeyi, eğlence dünyası avukatı ya da oyuncu olma planlarına karşın, stüdyodaki bazı kayıtlarından sonra ailesinin ona sıkça önerdiği kayıt sanatçısı olma fikrinde karar kıldı. 1974 yılında Las Vegas'ta kardeşleriyle birlikte katıldığı bir konserde adını duyuran Jackson, 1976'da CBS televizyonunun hazırladığı The Jacksons adlı varyete dizisinde rol aldı. Dokuz yaşındayken ilk bestelerini yazmaya başlayan Janet Jackson'ın ilk şarkısı 1978 yılında kardeşi Randy ile beraber seslendirdiği Love Songs for the Kids oldu. 1977 yılında Good Times adlı dizide rol aldı. Bunun ardından A New Kind of Family ve Diff'rent Strokes gibi dizilerde çeşitli rollerde yer aldı. 1981 senesinde ablası La Toya Jackson'ın solo albümü My Special Love'da "Camp Kuchi Kaiai" parçasında vokalistlik yaptı.
Jackson on altı yaşındayken, babası ve menajeri Joseph Jackson aracılığıyla A&M Records ile bir kayıt anlaşması imzaladı. En sonunda, 1982 senesinde, babasının yönetiminde hazırladığı ilk albümü Janet Jackson'ı satışa çıkardı. Çok düşük promosyonla Amerikan albüm listesinde altmış üç, Amerikan R&B listelerinde altı numaraya kadar yükseldi. 1983 yılının Billboard En İyi Siyahi Albümleri listesinde beliren albümle Jackson, aynı klasmanda yıl sonu listelerinde en iyi kadın vokalist konumundaydı. Sanatçı ilk albüme atmış olduğu deneyimsiz adımı, şu şekilde yorumlamıştır:

Kimse bana gösteri hayatında yer almak isteyip istemediğimi sormadı, ... bu bir zorunluluktu.
Aynı şekilde, Jane Cornwell'ın 2002 yılında sanatçı hakkında yayımlamış olduğu biyografiye göre, babası Joseph Jackson, sanatçıya kendisi hakkında 'baba' hatbını kullanmamasını tembihlemişti. Bu tarihten itibaren Jackson, babasıyla sadece yapımcı-sanatçı olarak ilişkisini sürdürdü.
Küçük çaptaki başarıların ve ilk stüdyo albümüne gelen olumlu eleştirilerin ardından, 1984 yılında kardeşleri tarafından yapımı üstlenilen ikinci stüdyo albümü Dream Street'i yayımlayan Janet Jackson, albümden çıkan "Don't Stand Another Chance" ile R&B/Hip-Hop listelerinde dokuz numaraya kadar yükseldi. Albüm Amerikan albüm listelerinde 147 numarada kaldı ve uluslararası açıdan ses getirmedi. Bütün bu süreçte Fame dizisinin dördüncü sezonunda Cleo Hewitt rolüyle ekranlarda görülen sanatçı, özellikle R&B şarkıcısı James DeBarge ile yaşadığı gizli birlikteliğin ve DeBarge'ın uyuşturucu bağımlılığının getirdiği duygusal yükten dolayı bu projeye karşı ilgisini kaybetti. Jackson bu konuda daha sonraları Anderson Cooper ile yaptığı bir röportajda, dizi ekibinin kendisine bazen kaba şakalar yaptığını ancak kendisinin onlara şefkatle yaklaştığını anlattı.

"Control" dönemi ve ilk adımlar (1986-1989)

Önceki albümlerin elde ettiği beklenenin altındaki başarıların ardından Jackson, babası ve ailesiyle olan ilişkilerini kesmeye karar verdi ve bu dönemi şu şekilde yorumladı:

Babama onu daha fazla beni gütmemesini söylemek istediğimi ama bunun o kadar kolay olmadığını hatırlarım. Bu durumu annem aracılığıyla benim yerime söylemek daha kolayken, bunu kendim söylemek çok daha önemliydi. Bu işi kendim yapmalıydım.
Jackson buna ek olarak,

Ben sadece ailemden, evimden, babamın otoritesinden kurtulmak istedim. Bunu babama bildirmek, yapmak zorunda olduğum en zor şeylerden biriydi.
şeklinde beyanat verdi. Kısa süre sonra sanatçı, yapımcısı olan babası Joseph Jackson ile olan bağını kesti ve ünlü yapımcılar Jimmy Jam ve Terry Lewis ile anlaşma imzaladı. Böylece ilk albümü için çalışmaya başlayan Jackson, albümünün adını "Control" (İngilizce: Kontrol) koyarak, babasının buyruklarından kurtulduğunu ve kendi başına daha başarılı olacağını kanıtlamak istemişti.

Jackson, bu sürecin ardından, 1985 ve 1986 yılı boyunca çalışıp ünlü isimleri işe alarak, 1986'da Control albümünü yayımladı. Albüm, eleştirmenlere göre Jackson için bir milat olarak kabul gördüğü gibi, seksenler müziğinde önemli bir yer edinmeyi başardı. Beş hafta boyunca Amerika listelerinde bir numarada kalan albüm, Janet Jackson'a beş kez platin plak kazandırdı.
Albümden çıkan ilk tekli "What Have You Done for Me Lately", bir disko hiti olarak kabul edilmektedir. Şarkı, ABD listelerinde ilk ona girdiği gibi, dans listeleri ve Hollanda başta olmak üzere kimi Avrupa ülkelerinde zirveye oturdu. Jackson, kendi yorumuna göre artık istediğini elde etmeye başlamıştı. Ardından çıkan teklilerden "Control", "kendi kararlarını verebilen Jackson" imajı çiziyordu, "Nasty" ise başlı başına bir hit oldu. Albümden eleştirmenlerce seksenlerin en başarılı baladlarından kabul edilen "Let's Wait Awhile" da yayımlandı. 1986'nın sonlarına doğru çıkan "When I Think of You" ise ABD'de bir numarayı görerek, sanatçının ilk bir numaralı teklisi oldu. Bu tarihten itibaren, Janet Jackson, çoğu çevrede giderek tanınmaya, listelerde ağabeyi Michael Jackson ile yarışmaya başladı. Control albümü, satışlara ve listelere bakıldığında Jackson'ın aile torpilli imajını sorgulatıyordu.