Cengiz Topel, Türk Pilot Yüzbaşı (d. 1934)

Cengiz Topel'in Yaşamı ve Askeri Kariyeri

Cengiz Topel, 2 Eylül 1934 tarihinde İzmit'te dünyaya geldi. Babası Trabzon'un Çaykara ilçesinden Tekel tütün eksperi Hakkı Bey, annesi ise Mebuse Hanım'dır ve dört çocuklu ailenin üçüncü çocuğudur. Bandırma'da başladığı ilköğrenimine babasının tayin olduğu Gönen'de devam eden Topel, 1943 yılında babasını kaybetti. Babasının vefatından sonra ailesi ile birlikte İstanbul'a yerleşen Topel, ilköğrenimini Kadıköy İlkokulu'nda, ortaöğrenimini ise Kadıköy Yeldeğirmeni Okulu'nda tamamladı. Lise eğitimine Haydarpaşa Lisesi'nde başladıktan sonra Kuleli Askeri Lisesi'ne geçiş yaptı. 1953 yılında askeri liseden mezun olarak Kara Harp Okulu'na girdi ve 1955 yılında asteğmen rütbesiyle mezun oldu.

Kara Harp Okulu'ndan mezun olduğu yıl Türk pilotlarına NATO kapsamında verilen eğitimlere dâhil olarak önce Gaziemir'de, ardından Kanada'da eğitim gördü. Kanada'daki 20 aylık süreçte lisan kursu, T-6 uçağı ile başlangıç pilotaj eğitimi, T-33 uçağı ile tekamül pilotaj eğitimi ve F-86 uçağı ile av eğitimi aldı. T-6 uçağı ile 181,35 saat, T-33 uçağı ile 83,15 saat ve F-86 uçağı ile 25 saat uçuş gerçekleştirdi. 1957 yılında pilot brövesini takarak Türkiye'ye döndü ve Merzifon 5. Ana Jet Üs Komutanlığı'nda göreve başladı. 1961 yılında Eskişehir 1. Hava Ana Jet Üssü'ne atanan Topel, 112. Filo Komutanlığında F-100 uçağı ile harekât yapabilecek yeteneklere sahip bir pilot olarak yetişti ve 1963 yılında yüzbaşılığa terfi etti.

1964 Kıbrıs Hava Operasyonu ve Şehadeti

8 Ağustos 1964 tarihinde Kıbrıs'taki Erenköy Direnişi'ne Türkiye'nin havadan müdahalesi sırasında Cengiz Topel, Türk Hava Kuvvetleri'ne ait dörtlü F-100 kolunun lideri olarak görevlendirildi. Gemikonağı Limanı'nda bulunan Rum gemisini bertaraf etmek üzere dalış yaptığı sırada uçağı, uçaksavar ateşi ile yara aldı. Koltuğunu fırlatıp uçaktan paraşütle atlayarak Gaziveren, Elye ve Çamlıköy Türk yerleşim yerleri arasındaki Peristeronari adındaki günümüzdeki adı Cengizköy olan Rum köyü yakınına indi. Onu kurtarmak için girişimlerde bulunulsa da sonuç alınamadı ve Türkiye, pilotunun geri verilmesini talep ederek aksi takdirde intikam taarruzları yapacağını bildirdi.

Paraşütle inişinden sonra Topel'in başına gelenler konusunda çeşitli varsayımlar bulunmaktadır. Bir varsayıma göre yakalanıp Güzelyurt'a götürülmüş, Güzelyurt girişinde dipçik darbeleri ile konuşturulamayınca üzerine ateş edilip yaralanmış ve Lefkoşa Rum Hastanesi'ne kaldırılmıştır. Başka bir varsayıma göre ise Güzelyurt Rum Hastanesi'nde gözaltına alınmış, bilgi vermesi ve radyodan Türkiye aleyhine konuşması için işkence görmüş; ölümünün ardından naaşı Lefkoşa Rum Hastanesi'ne nakledilmiştir. Ölümü, Rumlar tarafından radyo yolu ile duyurularak Topel'in 9 Ağustos'ta öldüğü açıklandı.

Naaşı ve Hatırası

Türkiye'nin ısrarlı girişimleri sonucunda 11 Ağustos 1964 tarihinde Lefkoşa Rum Hastanesi'nden alınarak Lefkoşa Genel Hastanesi'ne getirilen ve otopsi yapılan naaşı, 12 Ağustos 1964 tarihinde Türkiye'ye getirildi. Kıbrıs, Adana, Ankara ve İstanbul'da düzenlenen törenlerin ardından 14 Ağustos 1964 tarihinde Edirnekapı'daki Sakızağacı Hava Şehitliği'nde toprağa verildi. Cengiz Topel, Türk Hava Kuvvetleri'nin Cumhuriyet tarihindeki ikinci savaş kaybı ve Kıbrıs'taki ilk Türk hava harp kaybıdır. Cumhuriyet tarihindeki ilk şehit pilot ise Kore Savaşı'nda şehit olan Muzaffer Erdönmez'dir. Topel'in adı Türkiye'de birçok okul, mahalle, sokak ve caddeye verilerek ölümsüzleştirilmiştir.