Ayşe Sultan, Osmanlı Sultanı II. Abdülhamit'in kızı (d. 1887)

Osmanlı Hanedanının Soylu Üyesi

Osmanlı İmparatorluğu'nun en dikkat çeken figürlerinden biri olan Ayşe Sultan veya Ayşe Osmanoğlu, 1 Kasım 1887 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Osmanlı Padişahı II. Abdülhamit'in kızı olan Ayşe Sultan'ın annesi, Ubıh kökenli olan Dördüncü Kadınefendi Müşfika Kadınefendi'dir. Hayatı boyunca yaşadığı dönemlerin büyük dönüşümlerine tanıklık eden Ayşe Sultan, özellikle 1960 yılında yayımladığı Babam Sultan Abdülhamid adlı hatıralarıyla büyük bir ün kazanmıştır.

Çalkantılı Yaşamı ve Sürgün Yılları

Tarih 27 Nisan 1909'u gösterdiğinde, babası II. Abdülhamit'in tahttan indirilmesiyle birlikte hayatında yepyeni ve zorlu bir dönem başladı. Babası ve ailesiyle beraber bir süre Selanik'teki Allatini Köşkü'nde hapis hayatı yaşamak zorunda kaldı. Özel hayatında Ahmet Nami Bey ile yaptığı ilk evliliğinden Ömer Nami ve Osman Nami adında çocukları dünyaya geldi. Daha sonra Mehmet Ali Rauf Bey ile ikinci evliliğini yaptı ve bu evlilikten de Abdülhamit Rauf adlı bir oğlu oldu. Büyük bir tarihi kırılma anı olan 1924 yılında, diğer hanedan üyeleriyle birlikte yurt dışına çıkarıldı. Paris'te tam 28 yıl yaşadıktan sonra, hanedanın kadın mensupları için çıkarılan af sayesinde 1952 yılında memleketi İstanbul'a geri döndü.

Edebi ve Müzikal Mirası

Yazdığı anılar, II. Abdülhamit'in kişiliği ve aile yaşamına dair en önemli kaynaklardan biri olma özelliğini taşımaktadır. Bu kıymetli eser, 1984 yılında Selçuk Yayınları tarafından tekrar ve resimli olarak okuyucularla buluşmuştur. Sadece edebi alanda değil, aynı zamanda müzik alanında da öncü bir rol üstlenmiştir. Majesteleri Halife II. Abdülmecit Han İçin Marş bestesi sayesinde, Osmanlı İmparatorluğu döneminde marş besteleyen ilk kadın besteci unvanını almıştır. Henüz 12 yaşında kompozisyon yapmaya başlayan Ayşe Sultan; arp, keman ve piyano çalmış, özellikle piyano için sayısız eser ortaya koymuştur. Eserleri arasında Hamidiye Marşı, Majesteleri Halife II. Abdülmecid Han İçin Marş, Fatih Marşı (Çargah Makamı) ve Şefkat Valsi bulunmaktadır. Müzik eğitimini Italo Selvelli, Heygel, Miralay Lombardi, Edgar Manas ve Devlet Efendi gibi değerli isimlerden almıştır. Ayrıca İstanbul'daki Ayşe Sultan Korusu onun adına yaptırılmıştır.

Vefatı ve Ebedi İstirahatgâhı

Hayatı boyunca saray ihtişamından sürgün yıllarına kadar pek çok farklı dönemi deneyimleyen Ayşe Sultan, 10 Ağustos 1960 tarihinde 72 yaşında Serencebey semtinde hayatını kaybetti. Vefatının ardından Yıldız Sarayı'nın hemen yanındaki Yahya Efendi tekkesi mezarlığında bulunan imparatorluk türbesine defnedildi. Kendisinden yaklaşık bir yıl daha hayatta kalan annesi Müşfika Kadınefendi ise 1961 yılında vefat etmiştir.