Martin Franz Julius Luther (16 Aralık 1895; Berlin – 13 Mayıs 1945; Berlin), Alman bir diplomattı. Nazi Partisi üyesi olan Luther, Dışişleri Bakanı Joachim von Ribbentrop'un himayesindeydi; önce Ribbentrop Bürosu’nda (Dienststelle Ribbentrop) danışman olarak, daha sonra da Dışişleri Bakanlığı’nda (Auswärtiges Amt) diplomat olarak görev yaptı. 20 Ocak 1942'de Yahudi Sorununa yönelik soykırımsal Nihai Çözümün planlandığı Wannsee Konferansı'na katıldı. Konferansın varlığı ve amacı ilk kez 1946'da konferans tutanaklarının kopyasının bulunmasıyla ortaya çıktı. Ribbentrop'un yerine geçmeyi planlayan Luther, Şubat 1943'te tutuklandı ve bir toplama kampına gönderildi. İkinci Dünya Savaşı'nın bitiminden çok kısa bir süre sonra doğal nedenlerle öldü.

Nazi kariyeri

Kasım 1938'de Luther, bakanlık ile parti arasında irtibat faaliyetlerini yürüten Referat Partei adlı alt birimin başına atandı.
Luther, Heinrich Himmler'e son derece sadıktı. Mayıs 1940'ta dışişleri bakanlığının SS irtibat görevlisi görevine atandı. Temmuz 1941'de Unterstaatssekretär rütbesiyle bakanlık direktörü pozisyonuna yükseldi; parti ile bakanlık arasındaki irtibat kişisi olduğu için, gücü zirveye çıktı. Ayrıca SA Brigadeführer olmuştu.
Luther, 20 Ocak 1942'de Wannsee Konferansı'na dışişleri bakanlığı temsilcisi olarak katıldı. Almanya'nın müttefiklerini, Yahudi nüfuslarını ölüm kamplarına gönderilmek üzere teslim etmeye ikna etmek veya baskı yapmaktı. Bu süre zarfında Ribbentrop'un karısı için iç mimar olarak çalışmaya devam etti ve ona çeşitli evlerinin tasarımı ve kıyafetlerinin tasarımında yardımcı oldu. Kendisine ev hizmetlilerinden biri gibi davrandığını belirterek buna içerledi. Karısı ise onu yorucu ve kaba buluyordu. Daha da önemlisi, Ribbentrop, özellikle Reichsführer-SS Heinrich Himmler ile dış politika konusunda yaşanan bürokratik mücadelede Dışişleri Bakanlığı’nın çıkarlarını yeterince savunmadığı için Luther’den giderek daha fazla hoşnutsuz olmaya başlamıştı. Buna ek olarak, Luther’in personel bürosuyla ilgili malî usulsüzlüklere karıştığına dair yeni iddialar ortaya çıktı. Ribbentrop ayrıca, Luther’in iki kişiyi Gestapo ile tehdit ederek şantaj yaptığına dair şikâyetler almıştı ve bu durum, Luther’in davranışlarına yönelik bir başka soruşturmanın daha başlatılmasına neden oldu.
1943'te Franz Rademacher'in yardımıyla Dışişleri Bakanı Ribbentrop'a komplo kurarak, onun yerini almaya çalıştı ancak engellendi. Luther, 10 Şubat 1943'te Gestapo tarafından tutuklandı. Hitler onu astırmak istedi, ancak Himmler bunun yerine Luther'i Mart ayında Sachsenhausen toplama kampına göndermesi için onu ikna etti. Orada kampın bitki bahçesinde çalıştırıldı. İki intihar girişiminin ardından, iki yıldan fazla bir süre sonra, Nisan 1945’te kampın Sovyet birlikleri tarafından kurtarılmasıyla serbest bırakıldı; ancak hastaneye kaldırıldı ve kısa bir süre sonra kalp yetmezliğinden öldü. Holokost’un planlanmasındaki rolü nedeniyle hiçbir zaman yargılanmadı.


== Kaynakça ==