William James Sidis (1 Nisan 1898 – 17 Temmuz 1944); matematik ve dil anlamında yüksek beceriye sahip, 290–300 IQ ortalamasıyla tüm zamanların bilinen en zeki insanı olarak kayıtlara geçmiş Amerikalı matematikçidir.
İlk defa 1920'de yayımladığı karanlık madde, entropi ve yaşamın kökenini termodinamik bağlamda ele aldığı Animate & Inanimate isimli kitabı geniş kesimlerce tanınmasını sağladı. Psikolog olan babası Boris Sidis, oğlunun birçok konuda becerikli bir entelektüel olmasını istiyordu. 11 yaşında Harvard'a girdi ve birçok profesörden dersler aldı.
William'ın henüz sekiz yaşındayken ana dili İngilizce dışında İbranice, Latince, Yunanca, Fransızca, Almanca, Osmanlı Türkçesi ve Rusça dillerini ileri düzeyde konuşabildiği düşünülmektedir. Hayatı boyunca toplamda 25 dil öğrendiği iddia edilmiş, hatta Windergood isminde bir yapay dil oluşturduğu söylenmiştir.
Bazı insanlar William'ın zekâsına inanmamıştır. Ancak dönemin New York Times dergisinde yayımlanan William'ın dehâsı hakkındaki köşe yazıları ve yine aynı dönemin Norbert Wiener, Daniel Frost Comstock ve William James gibi başarılı profesörlerin tanıklıkları; William'ın nadir bir zekâya sahip olduğunun kanıtı niteliğindedir.
Ebeveynleri ve yetiştirilmesi (1898–1908)
William James Sidis; 1 Nisan 1898'de New York'ta, Rus İmparatorluğu'ndan göçen Yahudi bir çiftin tek oğlu olarak dünyaya geldi. Babası Boris Sidis, 1887'de Rusya'da pogrom ve Yahudilere yönelik yapılan zulümden kaçmak için o dönemlerde Yahudilerin ülkesine gelmesi için en çok teşvik eden ülkelerden biri olan Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etti. Annesi Sarah Mandelbaum da 1880'lerin sonlarında ailesiyle birlikte aynı şekilde pogrom ve Yahudilere yapılan zulümden kaçtı. Daha sonra Sarah, 1897'de Boston Üniversitesi tıp fakültesi'nden mezun oldu.
Boris, oğlu William'a meslektaşı ve sevdiği filozoflardan biri olan William James'in ismini verdi. Boris, anormal psikolojide öncü çalışmalar yapmış ve çok sayıda kitap ve makale yayımlamış bir psikiyatristtir.
Sidis'in ebeveynleri, onun oldukça erken geliştiğini ve bilgiye aç olduğuna inanıyorlardı. Sidis, The New York Times'ı 18 aylıkken okuyabilmişti. Sekiz yaşına geldiğinde İngilizce hariç İbranice, Latince, Yunanca, Fransızca, Almanca, Osmanlı Türkçesi ve Rusçayı ileri düzeyde okuyup konuşabilmekteydi.
Harvard Üniversitesi ve yüksekokul hayatı (1909–1915)
9 yaşındayken henüz bir çocuk olduğu için okula kaydolmasına izin verilmemiş olsa da, Sidis; 1909'da, 11 yaşında Harvard Üniversitesi'ne kaydolan en genç kişi oldu. 1910'un başlarında Sidis'in yüksek matematik'teki seviyesi, Harvard Matematik Kulübü'ne dört boyutlu cisimler üzerine ders verebilecek düzeydeydi. O dönemde Harvard'a katılan, Sidis'i tanıyan ve onun yaşlarındaki bir diğer genç dâhi Norbert Wiener; daha sonra Ex-Prodigy adlı kitabında şunları söyledi: "Konuşma, herhangi bir yaştaki birinci ya da ikinci sınıf bir yüksek lisans öğrencisine saygınlık kazandırırdı... bu konuşma, çok zeki bir çocuğun yardımsız çabalarının zaferini temsil ediyordu." M.I.T. fizik profesörü Daniel F. Comstock'un Sidis hakkındaki sözleri de onu över nitelikteydi: "Karl Friedrich Gauss, Sidis'in benzediği tüm dâhiler arasında tarihteki tek örnek. Genç Sidis'in harika bir astronomik matematikçi olacağını tahmin ediyorum. Yeni teoriler geliştirecek ve astronomik olayları hesaplamanın yeni yollarını icat edecek. Onun büyük bir matematikçi olacağına inanıyorum; gelecekte bu bilimde lider olacak." 1910'da tam zamanlı bir ders yükü ve 18 Haziran 1914'te 16 yaşında "Bachelor of Arts" derecesiyle Cum laude (Amerika Birleşik Devletleri'nde kullanılan 3 seviyeli sistemde alınabilecek en yüksek derecedeki onay seviyesi.) kazanmıştır.
Mezun olduktan kısa bir süre sonra gazetecilere mükemmel bir yaşam sürmek istediğini söylemiştir; bu, onun için inzivaya çekilmek anlamına gelmekteydi. Boston Herald'dan bir muhabire röportaj vermiştir. Gazete, Sidis'in kadınların çekici bulmadığı için bekâr kalma ve asla evlenmemeye yemin ettiğini yazmıştır. Daha sonra kendisinden bir yaş büyük olan Martha Foley'e karşı güçlü bir sevgi geliştirmiştir. Daha sonra Harvard Sanat ve Bilim Enstitüsüne kaydolmuştur.
The Prodigy: a Biography of William James Sidis kitabına göre Sidis, ölmeden önce Milletler Cemiyeti'nde kısa bir süre görev almıştır. Çünkü ABD Başkanı Woodrow Wilson I. Dünya Savaşı'nda birlikleri geri çekmeme kararı almıştır. Sidis, orada pasifizm üzerine açık konuşmalar yapmıştır.
Yorumlar (0)
Görüşlerinizi Paylaşın
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!