Mikhail Fokine (Rusça: Михаи́л Миха́йлович Фо́кин, Mihail Mihayloviç Fokin) (d. 23 Nisan 1880 [ EU 11 Nisan ], ö. 22 Ağustos 1942) Bale sanatında çığır açmış, Rus koreograf ve balet.

İlk yılları

1880 yılında varsıl bir tüccarın oğlu olarak Sankt-Peterburg'da dünyaya geldi. Dokuz yaşında İmparatorluk Bale Okulu'na kabul edildi. Seyirci karşısına ilk kez 1898 yılında, 18. yaş gününde, Mariinsky Tiyatrosu'nda İmparatorluk Bale Topluluğu'nun (şimdiki Mariinsky Balesi) sahnelediği Paquita isimli eserdeki rolü ile çıktı. Dans eğitimini yanı sıra Eski Yunan ve Mısır sanatları konusunda da eğitim aldı. Vazo boyama ve heykel sanatına duyduğu ilgi, onun yaratıcılığına katkı sağladı.
1898'de mezun olunca Mariinski Balesi'nde solo dansçı oldu. Balerin Anna Pavlova'nın ilk partneri idi. Mariinski Balesi'nde geçirdiği dört yıl boynca baleyi nasıl yenilikler getireceği konusunda fikirler geliştirdi.

Koreograf olması

1902 yılında İmparatorluk Okulu'nda bale öğretmeni oldu. Fokine, St. Petersburg'da görev yapan Fransız öğretmen ve koreograf Marius Petipa'nın yarattığı, değişmez kuralları olan dans ekolünü kısıtlayıcı buluyor basmakalıp bale geleneklerinin dışına çıkmayı arzuluyordu. Ona göre bale sanatı, modası geçmiş kıyafetlerden ve figürlerden kurtarılmalıydı. 1904'te tiyatro müdürüne Longus'un Dafnis ile Hloi eserine dayanan bir bale librettosunu kendi ilkelerini ortaya koyan ayrıntılı bir çalışma ile birlikte sundu. Teklifi reddedildi. Ancak o, yakın bulduğu öğrencileri ile fikirlerini denemeye başladı.
1904'te balerin Vera Antonova ile evlendi. Çift hayat boyunca birbirinin dans partneri oldu. Tek çocukları Vitale Fokine, 1905'te doğdu.
Michel Fokine, 1905'te Pan kılığında genç dansçıların akrobatik dansını da içeren Acis ve Galetea balesini sahneye koydu. Bu balede rol alan genç dansçılardan birisi de balet Vaslav Nijinsky'di. Fokine daha sonra, Les Sylphides (Periler) gibi birçok eserinde Nijinsky'i ön plana çıkarttı.
1905'te Anna Pavlova için Kuğunun Ölümü adlı solo dans koreografisini yarattı. Onun düşüncesine göre balede ifade pandomimle sınırlanmamalı, bütün bedene yayılmalıydı. Bu düşünceden hareketle Fokine, bir kuğunun ölümünü temsil eden Kuğunun Ölümü'nde, uçmaya çalışıp da uçamayan, giderek halsizleşen kuğunun kanat hareketlerini balerinin kol hareketleri ile yansıttı.
Fokine'in Tiyatro'ya sunduğu önerilerden biri, 1907 yılında sahnelenen Eunice isimli balede sanatçıların çıplak ayak dans etmeleriydi. Bu teklifi de reddedildi ancak Fokine dansçıları, taytlarının üzerini ayak parmağı şeklinde boyayarak ve sanki yalın ayak dans ediyorlarmış izlenimi vererek sahneye çıkarttı. Aynı yıl öğrenci temsili için Le Pavillon d'Armide balesinin koreografisini yaptı. 25 Kasım 1907'de Le Pavillion d'armide, 8 Mart 1908'de ise Chopin'in müziği ile yaratığı Chopiniana Balesi, Mariinski Tiyatrosu'nda sahnelendi.