Raşid Gannuşi (Arapça: راشد الغنوشي; d. 22 Haziran 1941, El Hamma), Tunuslu siyasetçi ve İslam düşünürüdür. Nahda Hareketi'nin kurucularından ve uzun süreli liderlerinden biri olan Gannuşi, 13 Kasım 2019 ile 25 Temmuz 2021 arasında Halk Temsilcileri Meclisi başkanlığı yaptı. Siyasi ve düşünsel çalışmalarında İslam ile demokrasi arasındaki ilişki, şûra, kamusal özgürlükler, devlet-din ilişkileri, sivil toplum, vatandaşlık ve kadınların toplumsal konumu gibi konular üzerinde durdu.

Eğitim ve düşünsel oluşumu

Gannuşi, 22 Haziran 1941'de Tunus'un güneyindeki El Hamma çevresinde çiftçilikle geçinen bir ailede doğdu. İlk ve orta öğreniminin ardından geleneksel dinî eğitim gördü ve daha sonra Zeytune Üniversitesi'nde öğrenimine devam etti. Eğitimini tamamladıktan sonra bir süre öğretmenlik yaptı.
1964'te ziraat eğitimi almak amacıyla Kahire Üniversitesi'ne girdi. Mısır ile Tunus arasındaki siyasi sorunların Tunuslu öğrencilerin durumunu etkilemesi üzerine Mısır'dan ayrılarak Suriye'ye geçti ve Şam Üniversitesi'nde felsefe öğrenimi gördü. Gençlik döneminde Nasırcı düşüncelere yakın olan Gannuşi, Suriye'de bulunduğu yıllarda Müslüman Kardeşler çevresiyle tanıştı. Bu dönemde Türkiye ve çeşitli Avrupa ülkelerinde de bulundu.
Şam'daki felsefe öğreniminin ardından Fransa'ya giderek lisansüstü eğitime başladı ve dil eğitimi aldı. Burada Tebliğ Cemaati ile temas kurdu ve Kuzey Afrika kökenli göçmenler arasında dinî faaliyetlerde bulundu. Gannuşi'nin düşünsel gelişimini ele alan çalışmalarda Malik bin Nebi, Seyyid Kutub, Mevdudi, Muhammed İkbal ve İbn Teymiyye gibi isimlerin farklı dönemlerdeki etkilerinden söz edilir. Özellikle Malik bin Nebi'nin toplum ve demokrasi anlayışının Gannuşi'nin sonraki siyasi düşüncesi üzerinde etkili olduğu belirtilmektedir.

Nahda Hareketi ve sürgün yılları

1969'da Tunus'a dönen Gannuşi, Abdülfettah Muru ve başka aktivistlerle birlikte Zeytune çevresindeki dinî ve toplumsal faaliyetlere katıldı. Bu çevreden doğan yapılanma önce Cemaat-i İslamiye adıyla örgütlendi. 1970'ler boyunca hareket, eğitim ve yayın faaliyetlerinin yanı sıra siyasi konularla da ilgilenmeye başladı. 1981'de örgüt, İslami Yöneliş Hareketi adıyla siyasi parti olarak faaliyet göstermeyi amaçladığını açıkladı.
Habib Burgiba yönetimi hareketi yasallaştırmadı ve yöneticilerine yönelik tutuklamalar başladı. Gannuşi 1981'de 11 yıl hapse mahkûm edildi, 1984'te genel afla serbest bırakıldı. 1987'de yeniden tutuklandı ve ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Zeynel Abidin Bin Ali'nin Burgiba'yı görevden almasından sonra 1988'de serbest bırakıldı. Hareket bu dönemde daha sonra kalıcı hâle gelecek olan Nahda adını benimsedi.
Gannuşi 1989'da Tunus'tan ayrıldı; Cezayir ve Sudan'dan sonra 1991'de Birleşik Krallık'a yerleşti. Aynı dönemde Nahda'nın liderliğine seçildi ve Tunus'ta gıyabında yeniden ömür boyu hapis cezasına mahkûm edildi. Sürgün yıllarının büyük bölümünü Londra'da geçirdi ve Tunus'taki hareketle siyasi ve yayın faaliyetleri aracılığıyla ilişkisini sürdürdü.