Charlotte Perkins Gilman ya da Charlotte Perkıns Stetson, 3 Temmuz 1860 tarihinde Hartford, Connecticut’ta dünyaya gelen ve önde gelen bir Amerikalı feminist, sosyolog, romancı, kısa hikâye, şiir ve kurmaca olmayan metinler yazarı ile sosyal reform eğitmenidir. Ütopik bir feminist olan Gilman, alışılmışın dışındaki konsept ve yaşam tarzı sayesinde gelecek nesillere örnek teşkil etmiştir. Bugün onun en çok hatırlanan eseri, derin bir doğum sonrası psikozundan sonra kaleme aldığı yarı otobiyografik kısa hikâyesi "The Yellow Wallpaper"dır.

Çocukluk ve Gençlik Yılları

Charlotte Perkins Gilman’ın annesi Mary Perkins, babası ise kütüphaneci ve yazar Frederic Beecher Perkins’ti. Thomas Adie adında kendisinden 14 ay büyük sadece bir erkek kardeşi vardı. Başka bir kardeşin olmama nedeni ise doktorların annesi Mary Perkins’e başka bir çocuk doğurması durumunda doğum sırasında ölebileceğini söylemesiydi. Çocukluk sürecinde babası, karısını ve çocuklarını yoksul bir durumda bırakarak terk etti ve Charlotte’un çocukluğunun geri kalanı yoksulluk içinde geçti. Anneleri tek başına aileye destek olamadığı için, Charlotte ile babasının teyzeleri ilgilendi. Bu isimler kadınlara oy hakkı sağlanması için mücadele eden Isabella Beecher Hooker, Tom Amca'nın Kulübesi'nin yazarı Harriet Beecher Stowe ve eğitimci Catharine Beecher idi.

Onun eğitimi oldukça düzensizdi; 15 yaşının bitiminde toplamda sadece dört yıl aldığı eğitimini 7 farklı okulda tamamladı. Annesi çocuklarına karşı sevecen değildi ve onların da kendisi gibi incinmelerini önlemek amacıyla kurgu okumalarını ve sıkı arkadaşlıklar kurmalarını yasakladı. Charlotte, otobiyografisi The Living of Charlotte Perkins Gilman adlı eserinde annesinin sadece genç kızının uyuduğunu düşündüğü zaman sevgi gösterdiğini yazdı. İzole, yoksul ve yalnız bir çocukluk geçirmesine rağmen, kendi başına düzenli olarak eski medeniyetler üzerine çalışarak ve halk kütüphanelerine sık sık giderek kendini hayata hazırladı. Babasının edebiyat sevgisi de onu etkiledi ve yıllar sonra babası, zaman harcamaya değer nitelikteki kitap listesiyle birlikte kızıyla temas kurdu.

Gençliğinin çoğu Rhode Island eyaletinin en büyük şehri olan Providence şehrinde geçti. Çoğu arkadaşı erkekti ve zamanla kendine erkek fatma anlamına gelen tomboy demekte utanıyordu. Doğal zekası ve geniş bilgi birikimine rağmen fakir bir öğrenci olması öğretmenlerini üzüyordu ancak Charlotte onları hep etkiledi. Favori dersi fizik olarak bilinen doğa felsefesiydi. 1878'de 18 yaşında Rhode Island Tasarım Okulu derslerine babasının yardımıyla kabul edildi. Charlotte iyi bir eğitmendi, başkalarını sanatsal yaratıcılıklarını geliştirmeleri için cesaretlendirdi ve aynı zamanda bir ressamdı.

Yetişkinlik Dönemi ve Evlilikleri

1884 yılında sanatçı Charles Walter Stetson ile evlendi. İçgüdüsel duygularıyla evliliğin kendisi için doğru olmadığını düşünerek ilk başta teklifi reddetmişti. Tek çocukları Katharine Beecher Stetson, 23 Mart 1885'te doğdu. Gilman, kadınların histerik ve gergin görüldüğü o çağda çok ciddi bir doğum sonrası psikozu yaşadı ve doğumdan sonra hasta olduğunu iddia eden kadınların bu feryatları çoğu zaman ciddiye alınmayarak reddedildi.

1888'de 19. yüzyılın sonlarında ender görülen bir durum olarak eşinden ayrı yaşamaya başladı ve 1894 yılında resmen boşandılar. Kocasından ayrı yaşadığı yıllarda Delle lakaplı gazeteci Adeline Knapp ile fırtınalı bir lezbiyen ilişki yaşadı. Cynthia J. Davis, Gilman'ın Delle'de sevgi ve yaşamı birleştirmenin bir yolunu bulduğuna inandığını ve yaşam arkadaşı olarak bir kadınla bu kombinasyonu geleneksel heteroseksüel bir evliliğe kıyasla daha kolay destekleyebileceğini düşündüğünü yazdı. Bu ilişki sonunda sona erdi ve Gilman, Yerel Kadınlar Danıştayı, Ebell Topluluğu, Ekonomi Kulübü, Kadınlar İttifakı ve Pasifik Kıyıları Basın Kurumu gibi reformist ile feminist organizasyonlarda aktif olduğu Pasadena, Kaliforniya'ya kızıyla birlikte taşındı.

1894'te kızını Doğu'ya, eski eşinin ikinci eşi ve kendisinin de iyi bir arkadaşı olan Grace Ellery Channing ile birlikte yaşaması için gönderdi. Anılarında, Katharine'nin ikinci annesinin birincisi kadar iyi olduğunu ve belki de bir şekilde daha iyi olduğunu belirterek bu durumdan duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Gilman babalık hakları konusunda ilerici görüşlere sahipti ve eski kocasının Katharine'nin bazı haklarına sahip olma ile babasını tanıma ve sevmeye hakkı olduğunu kabul etti.

1893'te annesinin ölümü sonrasında sekiz yıl içinde ilk kez Doğu'ya dönmeye karar verdi. New York Borsası vekili olan ve yaklaşık on beş senedir görmediği ilk kuzeni Houghton Gilman ile iletişime geçti. Zamanlarının çok önemli bir kısmını birlikte geçirmeye başladılar ve duygusal bir ilişkiye girdiler. 1900 yılındaki evliliklerinden 1922'ye kadar New York'ta yaşadılar. 1922'de Houghton'un Norwich, Connecticut’taki eski çiftlik evine taşındılar. Houghton’un 1934’teki beyin kanaması nedeniyle ani ölümünün ardından Gilman, kızının yaşadığı Pasadena Kaliforniya’ya geri döndü.

Ocak 1932’de Gilman’a tedavisi bulunmayan meme kanseri teşhisi kondu. Ölümcül hastalıklar için ötanazinin bir savunucusu olan Gilman, 17 Ağustos 1935'te aşırı dozda kloroform alarak intihar etti. Hem intihar notunda hem de otobiyografisinde kanser yerine kloroform seçtiğini yazarak hızlı ve sessiz bir şekilde yaşamına son verdi.

#CharlottePerkinsGilman #FeministTeori #KadınHareketi #TheYellowWallpaper #SosyalReform