Ursula Kroeber Le Guin (21 Ekim 1929 - 22 Ocak 2018), aralarında kendi yarattığı Hain ve Yerdeniz kurgusal evrenlerinde geçen bilimkurgu ve fantezi eserlerinin de bulunduğu spekülatif kurgu çalışmaları ile tanınmış Amerikalı yazardır. İlk eseri 1959 yılında yayımlanan Le Guin'in edebiyat kariyeri neredeyse altmış yıl sürmüş ve bu süre zarfında yirmi roman ve yüzden fazla kısa öykünün yanı sıra çeviri, eleştiri, şiir, tiyatro, çocuk ve genç edebiyatı ürünleri de ortaya koymuştur. Genellikle bir bilimkurgu ve fantezi yazarı olarak tanımlanan Le Guin aynı zamanda "Amerikan Edebiyatının önemli bir sesi" olarak anılmıştır. Kendisi ise daha çok bir "Amerikan romancısı" olarak bilinmeyi tercih ettiğini söylemiştir.
Le Guin, Kaliforniya'nın Berkeley şehrinde, yazar Theodora Kroeber ve antropolog Alfred Louis Kroeber'in çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Fransızca üzerine master derecesini tamamladıktan sonra doktora çalışmalarına başlamış ancak 1953 yılında tarihçi Charles Le Guin ile evlendikten sonra bu çalışmaları bırakmıştır. Tam zamanlı olarak yazmaya 1950'lerin sonunda başlamış; Harold Bloom tarafından şaheserleri olarak tanımlanan Yerdeniz Büyücüsü (1968) ve Karanlığın Sol Eli (1969) romanlarıyla önemli eleştirel ve ticari başarı kazanmıştır. Karanlığın Sol Eli adlı eseriyle en iyi roman kategorisinde hem Hugo hem de Nebula Ödülü kazanarak, bunu başaran ilk kadın olmuştur. Bunları, Yerdeniz ve Hain Evrenlerinde geçen çeşitli eserleri takip etmiştir.
Kültürel antropoloji, Taoizm, feminizm ve Carl Jung'un yazılarının etkileri eserlerinde güçlü bir şekilde görülmektedir. Öykülerinde çok sayıda antropolog ya da kültürel gözlemci kahramanlar yer almış ve birçok yazısında denge ve denklik üzerine Taoist düşünceler tespit edilmiştir. Le Guin tipik spekülatif kurgu metaforlarını, Yerdeniz'de olduğu gibi koyu derili kahramanlar yaratarak defalarca yıkmıştır ve yine 1985 yılında yayımlanmış deneysel eseri Hep Yuvaya Dönmek gibi kitaplarda sıra dışı biçemsel ve yapısal araçlar kullanmıştır. Yazılarında cinsiyet, cinsellik ve reşit olma gibi sosyal ve siyasi konular öne çıkar. Omelas'ı Bırakıp Gidenler (1973) adlı alegorisinde ve Mülksüzler (1974) ütopik romanında yaptığı gibi alternatif siyasi yapıları çok sayıda öyküsünde açımlamıştır.
Le Guin'in yazıları spekülatif kurgu alanında ses getirmiş ve eleştirmenlerin yoğun ilgisine konu olmuştur. Aralarında 8 Hugo, 6 Nebula ve 24 Locus Ödülü olmak üzere sayısız ödül almış ve 2003 yılında Amerika Bilimkurgu ve Fantezi Yazarları Derneği (SFWA) tarafından "Grand Master" (Büyük Usta) olmaya layık görülen ikinci kadın olmuştur. ABD Kongre Kütüphanesi 2000 yılında ona "Living Legend" (Yaşayan Efsane) unvanını vermiştir. Le Guin aralarında Man Booker Ödülü sahibi Salman Rüşdi, David Mitchell, Neil Gaiman ve Iain Banks'ın da bulunduğu birçok yazarı etkilemiştir. 2018 yılında ölümünden sonra eleştirmen John Clute Le Guin'in "Amerika bilimkurgusuna yaklaşık yarım yüzyıldır başkanlık ettiği"ni yazmıştır. Yazar Michael Chabon ise ondan "neslinin en büyük Amerikan yazarı" olarak bahsetmiştir. Yazar anısına "The Ursula K. Le Guin Prize for Fiction" adını taşıyan bir edebiyat ödülü düzenlenmektedir.
Çocukluğu ve eğitimi
Ursula Kroeber, ABD'nin Kaliforniya eyaletinde 21 Ekim 1929 tarihinde dünyaya geldi. İsmini doğum tarihi olan Azize Ursula Günü'nden aldı. Babası Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley'de antropolog olan Alfred Kroeber'di. Le Guin'in annesi Theodora Kroeber) psikoloji mezunudur. Yazarlığa ancak 60'lı yaşlarında başlamıştır ve 1961 yılında yayımlanan biyografi kitabı İshi in Two Worlds'ü yazarak başarılı bir yazarlık kariyerine sahip olmuştur. Bu kitapta, tamamı beyaz yerleşimciler tarafından öldürülen Yahi yerlilerinin son yaşayan bireyi İşi'nin hayatını anlatmıştır.
Ursula'nın 3 abisi vardı: edebiyat bilimci olan Karl, Theodore ve Clifton. Ailenin geniş bir kütüphanesi vardı ve tüm çocukları küçük yaştan okumaya merak salmışlardı. Ebeveynleri tarafından 3 erkek kardeşi ile beraber kültürel çeşitliliğe değer verilen bir ev ortamında yetiştirildiler. Kroeber Ailesinin, aralarında tanınmış akademisyen Robert Oppenheimer da dahil olmak üzere sayısız ziyaretçisi olmuştur; Le Guin, daha sonra Mülksüzler romanının fizikçi kahramanı Shevek için Oppenheimer'ı model olarak kullanacaktır. Aile akademik yıl boyunca Berkeley'deki evlerinde kalıyor, yazlarıysa Napa Vadisindeki yazlık evlerinde geçiriyordu.
Le Guin'in okuduğu kitaplar arasında bilimkurgu ve fantezi edebiyatı da vardı. Abileriyle birlikte Thrilling Wonder Stories ve Astounding Science Fiction dergilerini takip ederlerdi. Mitlere ve efsanelere, özellikle de İskandinav mitolojisine ve babasının anlattığı Amerika yerlilerinin efsanelerine düşkündü. Diğer sevdiği yazarlar arasında Lord Dunsany ve Lewis Padgett vardı. Le Guin çok küçük yaşta yazmaya ilgi duydu; 9 yaşındayken bir kısa öykü yazdı ve 11 yaşındayken ilk kısa öyküsünü Astounding Science Fiction dergisine gönderdi. Öykü reddedildi ve 10 yıl boyunca başka bir yazı göndermedi.
Le Guin Berkeley Lisesi'ne devam etti. Rönesans Fransızcası ve İtalyan edebiyatı üzerinde Bachelor of Arts derecesini 1951 yılında Radcliffe College'tan aldı. Çocukken hem biyolojiye hem şiire ilgi duymuştu ancak matematikte zorlanması kariyer seçeneklerini sınırlamıştı. Le Guin Columbia Üniversitesi'nde yüksek lisans yaptı ve 1952'de “Fransa ve İtalya’da Orta Çağ ve Rönesans Dönemi Edebiyatı” konulu teziyle Fransızca Master of Arts derecesi aldı. Hemen ardından doktora çalışmalarına başladı ve bu çalışmalara 1953-1954 yılları arasında Fransa'da devam etmek üzere Fulbright bursu kazandı.
Evliliği ve ölümü
Le Guin, 1953 yılında Queen Mary gemisi ile Fransa'ya yolculuk ederken tarihçi Charles Le Guin ile tanıştı. Paris'te 1953 yılının Aralık ayında evlendiler. Le Guin'e göre evlilik ona doktoranın sonunun geldiğinin habercisi olmuştu. Kocası önce Georgia'da Emory Üniversitesi'nde sonra da İdaho Üniversitesi'nde doktorasını tamamlarken Le Guin kızları Elisabeth'in 1957 yılında doğmasına kadar Fransızca öğretti ve sekreter olarak çalıştı. İkinci kızları Caroline 1959'da doğdu. Aynı yıl Charles Portland Eyalet Üniversitesi'nde tarih okutmanı oldu ve çift Portland, Oregon'a taşındı; oğulları Theodore da 1964 yılında burada doğdu. Her ne kadar Le Guin 1968 ve 1975 yılları arasında Londra'ya gitmek için başk Fulbright bursları almış olsa da hayatlarının geri kalanını Portland'da geçirdiler.
Le Guin'in yazarlık kariyeri 1950'lerin sonlarına doğru başladı ancak çocuklarını büyütmek için geçirdiği zaman yazım planlamasını sınırladı. Yazmaya ve eserlerini yayımlamaya 60 yıl boyunca devam edecekti. Aynı zamanda editör olarak da çalıştı ve lisans öğrencilerine dersler verdi. Edebiyat eleştirisi yazmasının yanı sıra Paradoxa ve Science Fiction Studies dergilerinin yazı işleri heyetinde çalıştı. Tulane Üniversitesi, Bennington College ve Stanford Üniversitesi ile diğer okullarda dersler verdi. Mayıs 1983'te Oakland, Kaliforniya'da Mills Koleji'nde mezuniyet töreninde "Solak Mezuniyet Konuşması" başlıklı bir konuşma yaptı. American Rhetoric'in 20. yüzyılın 100 Konuşması listesinde 82. sıradadır ve Dünyanın Kıyısında Dans adlı kurgudışı yazılarının toplandığı koleksiyonda da basılmıştır.
Le Guin 22 Ocak 2018'de Portland'daki evinde 88 yaşında öldü. Oğlu birkaç aydır sağlık durumunun kötü olduğunu ve muhtemelen kalp krizi geçirmiş olabileceğini açıkladı. Aileye özel cenaze töreni Portland'da yapıldı. Margaret Atwood, Molly Gloss ve Walidah Imarisha gibi yazarların da konuşma yaptığı halka açık bir cenaze töreni de Haziran 2018'de Portland'da yapıldı.
Yorumlar (0)
Görüşlerinizi Paylaşın
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!