Deng Xiaoping ve Çin'in Dönüşüm Süreci

Çin Halk Cumhuriyeti'nde Mao Zedong'tan sonra iktidarı alan ve aralarında Mao'nun karısının da bulunduğu dörtlü çete olarak bilinen grubu tasfiye eden Deng Şiaoping, 1978 yılında Çin Komünist Partisi'nin başına geçmiştir. Mao'nun tersine önceliği ideoloji yerine ekonomiye veren Deng, ülkeye daha fazla yabancı yatırımcı çekmek ve Çin ekonomisini geliştirmek için kapıları açmıştır. Çin'de yaşanan köklü değişimler, Jimmy Carter, Richard Nixon, Kraliçe II. Elizabeth gibi isimlerin desteğiyle yayılmıştır. Tepkilere aldırmadan reformlarını sürdüren Deng'e karşı, hükûmetin siyasi yozlaşma içinde olduğunu ve baskıcı bir tutum takındığını düşünenler, 1989 Tiananmen Meydanı Olayları'nda gelişen katliamla birlikte Şiaoping'in de sonunu hazırlamıştır. Bir dönem Time dergisi'nde yılın adamı seçilen Şiaoping'in, Çin'in her yanı heykelleri ve billboard'larıyla donatılmıştır.

Kökenleri ve Çocukluğu

Deng Şiaoping, 22 Ağustos 1904 tarihinde Siçuan eyaletinde, Çongçing'den yaklaşık 160 km uzaklıktaki Guang'an semtine bağlı Xiexing beldesindeki Paifang köyünde doğmuştur. Babası ona bilgeyi aşmak anlamına gelen Dèng Xiānshèng ismini vermiştir. Beş yaşında iken hocası, onun doğum ismini beğenmeyip iyiliği arzulamak anlamına gelen Dèng Xīxián ismini vermiştir. Şiaoping yani küçük barış ismini ise ancak 1923 yılında benimsemiştir. Deng Şiaoping'in ataları 14. yüzyılda Jiangxi'den Siçuan'a göç etmiştir. Deng Shimin isimli bir atası, en yüksek seviyedeki imparatorluk sınavını geçmiş ve İmparator Qianlong hizmetinde yüksek rütbeli bir memur olmuştur. Babası Dèng Wénmíng, araziye sahip olup çiftçilik yapmış, ipekböceği yetiştirmiş ve ilerleyici, eğitimli bir kişi olarak Guang'an'daki tek modern okulda öğretmenlik yapmıştır. Deng Wenming, Xinhai Devrimi sırasında Siçuan'daki iktidarı ele geçirmiş İlerleme Partisi'ne üye olmuştur. Deng Şiaoping'in annesi kocasının ortalıkta bulunmaması nedeniyle tek başına çocuk yetiştirme sorumluluğunu üstlenmiştir. Deng Wenming, eğitime büyük önem vermiş ve 1919 yazında amcası Deng Shaosheng ile birlikte Çongçing'deki okula gitmesini sağlamıştır. 1919-1920'de Çongçing'de Fransızca ve Çince eğitimi gören Deng, anarşist ve Fransa severi Li Yuying tarafından kurulan Çalışma–Okuma Hareketi'ne üye olmuştur. 11 Eylül 1920 tarihinde 200 diğer işçi-öğrenci ile beraber Şanghay Limanı'ndan Fransa Marsilya şehrine doğru yola çıkmıştır.

Fransa'daki Okul Hayatı

Deng Şiaoping ile Deng Shaosheng, ilk kez Ekim 1920'de Fransa'ya varmıştır. 1921 yılında vakfın parası kalmadığı için Deng, çeşitli fabrikalarda iş aramaya zorunlu kalmıştır. 16 yaşındayken Le Creusot kasabasında Schneider et Cie fabrikasındaki fırınlarda, Châlette-sur-Loing'da Hutchinson şirketine ait kağıt çiçek ve lastik ayakkabı fabrikalarında, 1925 yılı ve sonrasında da Renault'da çalışmıştır. Çinli işçi-öğrencilerin umutsuz durumu radikalleşmelerine yol açmış, 1922 yılında bir örgüt kurulmuş ve bu örgüt bir sene sonra Çin Komünist Gençlik Ligi'ne dahil olmuştur. 1924 yılında Fransa'daki Çinlilerin kurduğu komünist derneğin üyeleri otomatik olarak Çin Komünist Partisi üyesi olmuştur. Haziran 1923'te Çin Sosyalist Gençlik Ligi'ne üye olan Deng, Paris'te Çu Enlay'ın önderliği altında işletilen Komünist Bürosu'nda çalışmaya başlamış ve Kızıl Işık gazetesi için makaleler yazmıştır. Deng'in Fransa'da geçirdiği zaman ve Çu Enlay, Zhao Shiyan, Li Fuchun, Chen Yi, Nie Rongzhen ve Li Weihan gibi isimlerle oluşturduğu grup hayatı için kritik olmuştur. 8 Ocak 1926 tarihinde Fransız polisinin gazete redaksiyon ofisine düzenlediği baskından bir gün önce Moskova'ya doğru yola çıktığı için kurtulabilmiştir.