Karl Popper, Avusturya kökenli İngiliz filozof (ö. 1994)

Karl Popper: Bilim Felsefesinin Öncü İsmi

Sir Karl Raimund Popper, 28 Temmuz 1902 tarihinde dünyaya gelmiş ve 17 Eylül 1994 tarihinde hayata veda etmiş, Yahudi kökenli Avusturyalı-İngiliz bir filozoftur. 20. yüzyılın en etkili bilim filozoflarından biri olarak kabul edilen Popper, klasik tümevarım görüşlerini reddederek bilimsel yöntem anlayışına köklü bir değişim getirmiştir. O, felsefe tarihindeki ilk gerekçesiz eleştiri felsefesini savunmuş ve eleştirel rasyonalizm kavramını ortaya koymuştur.

Yanlışlanabilirlik İlkesi

Popper'in bilimsel kuramının temel taşı olan yanlışlanabilirlik, deneysel bilimlerde bir kuramın asla kesin olarak ispatlanamayacağını savunur. Ona göre, bir teorinin bilimsel sayılabilmesi için yanlışlanmaya açık olması şarttır. Einstein'ın görelilik kuramını bu bağlamda takdir eden Popper; Marx, Freud ve Adler gibi isimlerin kuramlarını ise yanlışlanabilir olmadıkları gerekçesiyle bilimsel kategorisinden çıkarmıştır. Popper'e göre en değerli kuram, her zaman sınanabilir ve çürütülebilir olandır.

Toplumsal ve Tarihsel Yaklaşımı

Toplum bilimlerinde de doğa bilimlerine benzer yöntembilim kurallarının uygulanabileceğini savunan Popper, tarihselcilik fikrine karşı çıkmıştır. Tarihin, kuramsal fizik gibi kesin yasalara dayanarak önceden tahmin edilemeyeceğini öne sürmüştür. Beşeri bilginin artışının tarihin akışını sürekli değiştirdiğini vurgulayan düşünür, sosyal olaylarda kesin öngörülerin imkansız olduğunu kanıtlamıştır. Tarih yazımının ise ancak belirli bir bakış açısı olan bir tarih anlayışı ile mümkün olabileceğini belirtmiştir.

Siyasi Felsefesi ve Açık Toplum

Siyasi alanda ise liberal demokrasiyi ve gelişen bir açık toplumu mümkün kılan sosyal eleştiri ilkelerinin en güçlü savunucularından biri olmuştur. Popper, sosyalizm, sosyal demokrasi, liberteryenizm ve muhafazakarlık gibi pek çok demokratik ideolojiden beslenerek, bu fikirleri uyum içerisinde birleştirmeyi hedefleyen bir politika felsefesi geliştirmiştir.