Antonio Cánovas del Castillo, İspanya Başbakanı (d. 1828)

Antonio Cánovas del Castillo Kimdir

İspanyol devlet adamı, başbakan ve 1876 Anayasası'nın hazırlayıcısı olan Antonio Cánovas del Castillo, 8 Şubat 1828 tarihinde İspanya'nın Málaga şehrinde dünyaya gelmiştir. Bourbon Hanedanı'nın yeniden İspanya tahtına geçmesini sağlayan bu önemli figür, 8 Ağustos 1897 tarihinde Guipúzcoa'nın Santa Agueda bölgesinde hayatını kaybetmiştir.

Siyasi Kariyeri ve Yükselişi

Babasının vefatının ardından Madrid'e giderek akrabası yazar Serafín Estébanez Calderón ile banker José Salamanca'nın koruması altına giren Cánovas, 1852 yılında General Leopoldo O'Donnell ile tanışmış ve onun siyasal danışmanlığını üstlenmiştir. 1854 yılında O'Donnell'ın öncülük ettiği ayaklanmada aktif olarak yer almış ve bu hareketin programını oluşturan Manzanares Bildirgesi'ni kaleme almıştır. Aynı yıl yapılan seçimlerde Málaga bölgesinden Cortes'e seçilmesine rağmen, kurulan Espartero-O'Donnell hükûmetini benimsemediği için istifa etmiş ve hükûmetin kendisine önerdiği Vatikan'daki rahat görevi 1855 yılında kabul etmiştir.

1857 yılında İtalya'dan döndükten sonra çeşitli hükûmet görevlerinde bulunan Cánovas, Alejandro Mon hükûmetinde içişleri bakanlığı (1864) ve O'Donnell hükûmetinde sömürgeler bakanlığı (1865) görevlerini yürütmüştür. II. Isabel'in 29 Eylül 1868 tarihinde tahttan indirilmesinin ardından General Prim'in topladığı Cortes'e katılmış, ancak Amadeus monarşisini (1870-1873) desteklemeyi reddetmiştir. Alfonso yanlılarının önderliğini üstlenerek XII. Alfonso'nun tahta dönüşünü sağlamıştır.

Restorasyon Dönemi ve Başbakanlık Yılları

1875 yılındaki Restorasyon hareketinin ve 1931 yılına kadar yürürlükte kalan 1876 Anayasası'nın baş sorumlusu olan Cánovas, Üçüncü Carlista Savaşı'nın bir an önce sona ermesi için büyük bir çaba sarf etmiştir. General Martínez-Campos'un Alfonso'yu 29 Aralık 1874 tarihinde Sagunto'da kral ilan etmesinin ardından başbakanlık koltuğuna oturmuş, ilerleyen yıllarda bu görevi liberal grubun önderi Práxedes Mateo Sagasta ile dönüşümlü olarak yürütmüştür. XII. Alfonso'nun 25 Kasım 1885 tarihinde vefat etmesi üzerine Mateo Sagasta ve General Martínez Campos ile Pardo Paktı'nı imzalayarak başbakanlıktan istifa etmiş, böylece Kraliçe María Cristina'nın yönetimi üstlenmesini ve kralın ölümünden sonra dünyaya gelen XIII. Alfonso'nun büyüyünce tahta geçmesini sağlayan barışçıl geçişte kritik bir rol oynamıştır.

İç politikada kamu düzenini ve ulusal birliği bir ölçüde sağlayan Cánovas, çalışan kesimlerin aleyhine olan önlemler almış ve anarşist hareketleri zor kullanarak bastırmıştır. Buna karşın Küba ve Filipinler'deki ayaklanmaları durduramamış, Küba sorununda savaşçı bir politika izleyerek liberal reformlara izin vermemiştir. Martínez Campos'un istifasından sonra adaya General Valeriano Weyler y Nicolau'yu göndermesi durumu daha da kötüleştirmiş ve Valeriano'nun baskı önlemleri İspanya'nın Küba politikasını ABD'nin gözünde olumsuz etkilemiştir. Küba sorununa çözüm aradığı bir dönemde ise İtalyan anarşist Michele Angiolillo tarafından suikasta uğrayarak öldürülmüştür.

Bilimsel ve Edebi Çalışmaları

Dil ve tarih akademilerinin üyesi olan Cánovas del Castillo, siyasi kariyerinin yanı sıra kaleme aldığı eserlerle de tanınmaktadır. Yazar; Estudios del reinado de Felipe IV (IV. Felipe'nin Yönetim Dönemi Üzerine İncelemeler), Historia de la decadencia de España (İspanya'nın Çöküşü Tarihi) ve Bosquejo de la casa de Austria en España gibi değerli tarih kitapları yazmıştır.