Archibald Joseph Cronin (d. 19 Temmuz 1896, İskoçya - ö. 6 Ocak 1981, İsviçre), İskoç kökenli bir hekim ve romancıdır.
Yazarın en bilinen eseri olan The Citadel (1937) (Türkçede; "Şahika"), Galler'deki bir maden kasabasında görev yapan ve sonrasında Londra'da mesleki başarı elde eden İskoç bir hekimin yaşam öyküsünü konu edinir. Eserde, Londra'daki tıp çevrelerinde karşılaşılan mesleki yozlaşma, açgözlülük ve yetersizlik gibi olgular karşısında başkahramanın yaşadığı hayal kırıklığı işlenmektedir. Bu anlatı, Cronin'in kendi mesleki deneyimlerinden beslenmektedir; zira yazar, kariyeri boyunca hem maden denetçisi olarak görev yapmış hem de Harley Street'te hekimlik icra etmiştir. Söz konusu eser, İngiliz sağlık sistemindeki aksaklıkları görünür kılması bakımından önemli olup, National Health Service'in kuruluşuna yönelik toplumsal farkındalığın oluşmasına katkı sağlamıştır.
Cronin'in bir diğer önemli eseri olan The Stars Look Down, Kuzey İngiltere'deki madenci topluluklarıyla ilgili gözlemlerine dayanmaktadır ve yazarın bu alandaki deneyimlerinin edebî bir yansıması niteliğindedir. Bunun yanı sıra Hatter's Castle, The Keys of the Kingdom ve The Green Years adlı romanları sinemaya uyarlanmış; The Citadel de benzer biçimde beyazperdeye aktarılmıştır. Yazarın 1935 tarihli kısa eseri Country Doctor ise 1920'ler bağlamında kurgulanmış olup, Dr. Finlay's Casebook (1962-1971) adlı radyo ve televizyon dizisine ilham kaynağı olmuştur; söz konusu yapımın devam niteliğindeki uyarlaması ise 1993-1996 yılları arasında yayımlanmıştır.

Bibliyografi

Kâbus Şatosu - (Hatter's Castle, roman, 1931)
Geçmişi Unutmak Lazım - (Grand Canary, roman, 1933)
Karanfilli Kadın - (Lady with Carnations, roman, 1935)
Yıldızlar Bakarken - (The Stars Look Down, roman, 1935)
Şahika - (The Citadel, roman, 1937)
Nöbetçi Hemşire - (Vigil in the Night, kısa roman, 1939)
Sabah Yıldızı - (Jupiter Laughs, oyun, 1940)
Yeşil Yıllar (Pembe Yıllar adıyla da yayınlandı) - (The Green Years, roman, 1944)
Shannon'un Yolu - (Shannon's Way, roman, 1948; The Green Years'ın devamı)
Aşk Bir Rüya mıdır? - (Gracie Lindsay, roman, 1949)
Bu Yerin Ötesinde - (Beyond This Place, roman, 1950)
Hayata Dönüş - (Beyond This Place, roman, 1950)
Aşk Acıları - (The Spanish Gardener, roman, 1950)
Kaçış - (Escape from Fear, kısa roman, 1954)
Kuzey Işığı - (The Northern Light, roman, 1958)
Erguvan Ağacı - (The Judas Tree, roman, 1961)
Bir Acı Şarkı - (A Song of Sixpence, roman, 1964)
Bırakılmak - (A Pocketful of Rye, roman, 1969; A Song of Sixpence'in devamı)
Yapayalnız - (The Minstrel Boy, roman, 1975)
Gece Nöbeti
Umut Yılları

Konuyla ilgili yayınlar

Salwak, Dale. A. J. Cronin. Boston: Twayne's English Authors Series, 1985. 0-8057-6884-X
Davies, Alan. A. J. Cronin: The Man Who Created Dr Finlay. Alma Books, April 2011. 978-1-84688-112-1