Lysander Spooner (19 Ocak 1808 - 14 Mayıs 1887), Amerikalı politik düşünür, deneme ve kitapçık yazarı, üniteryen, kölelik karşıtı, bireyci anarşist, hukuk kuramcısı, sosyalist Birinci Enternasyonal'in bir üyesi ve girişimcidir.
Spooner, emek hareketinin sağlam bir savunucusuydu ve görüş olarak anti-otoriter ve bireyci anarşist idi. Ekonomik ve politik görüşleri genellikle özgürlükçü sosyalist ve mutualist olarak tanımlanır. Spooner'ın yazıları, ABD'deki hem sol liberteryenlerin hem de sağ liberteryenlerin siyasi teorisinin gelişmesine katkı sağlamıştır.
Köleliğin kaldırılmasından yana olan Köleliğin Anayasaya Aykırılığı ve ayrılıkçıların vatana ihanetle suçlanmasına karşı olan İhanet Yok: Yetkisizliğin Anayasası, Spooner'ın en meşhur yazılarındandır. Spooner'ın ABD'nin posta servisi ile American Letter Mail Company şirketini kurarak rekabet ettiği de bilinmektedir. Ancak federal hükûmetle ilgili yasal sorunlar nedeniyle şirket kapatıldı.
İlk yılları
Spooner, 19 Ocak 1808 yılında Massachusetts eyaletinin Athol şehrindeki bir çiftlikte dünyaya geldi. Spooner'ın ebeveynleri Asa ve Dolly Spooner'dır. Atalarından biri olan William Spooner, 1637 yılında Plymouth'a yerleşmiştir. Spooner, dokuz çocuktan ikincisiydi. Babası bir deist idi ve kasıtlı olarak en büyük iki oğluna, Spartalı pagan kahramanların ismi olan Leander ve Lysander ismini verdi.
Hukuk kariyeri
Spooner'ın aktivizmi, Massachusetts'in avukatlık ile ilgili yasasına karşı çıkan bir avukat olmasıyla başladı. Spooner, daha sonra Massachusetts Valisi ve senatör olan John Davis ve daha sonra Özgür Toprak Partisi temsilcisi ve eyalet senatörü olan Charles Allen gibi zamanın önde gelen politikacıları ve avukatlarının altında hukuk eğitimi aldı. Ancak kendisi hiç yüksekokula gitmemişti. Ve eyalet yasalarına göre, yüksekokul mezunlarının bir avukatla üç yıl boyunca bir avukat yanında çalışmaları gerekirken mezun olmayanların ise beş yıl boyunca çalışmaları gerekiyordu.
Spooner, hukuk danışmanlarının da teşvikiyle yalnızca üç yıl sonra Worcester'da kendi bürosunu kurarak mahkemelere meydan okudu. Yüksekokul mezunları için yapılan üç yıl ayrıcalığını, yoksullara karşı devlet destekli bir ayrımcılık ve aynı zamanda bu gereksinimleri karşılayanlara tekel geliri sağlanması olarak değerlendirdi. "Hiç kimsenin şu güne kadar böylesine canavarca bir koşul koşmadığını öyle ki zenginin fakirin rekabetine karşı yasalarca korunması gerekecek bir duruma gelindiğini" söylemiştir. 1836 yılında Lysander, yasama meclisinin bu kısıtlamayı kaldırmasını sağladı. Spooner, avukatlar, doktorlar veya herhangi biri için her türlü zorunlu lisans yasasına karşı çıkmıştı. Ve bunun doğal hak olan kontrat hakkını ihlal ettiğini savunmuştu. Spooner, vergi de dahil olmak üzere bireylere ve mülklerine karşı baskıya sebebiyet verecek eylemleri ahlaki olmaması sebebiyle suç olarak kabul ederken; keyfi olarak konulan insan yapımı yasaları ihlal eden sözde suçları suç olarak saymayan doğa hukukunu ya da kendi tabiriyle Adalet Bilimi'ni savunmuştur. Hayal kırıklığı yaratan bir hukuk kariyeri ve Ohio'da başarısız bir emlak spekülasyonu kariyerinden sonra Spooner, 1840'ta babasının çiftliğine döndü.
Yorumlar (0)
Görüşlerinizi Paylaşın
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!