William Stanley Jevons, İngiliz iktisatçı ve mantıkçı (d. 1835)

William Stanley Jevons Kimdir?

William Stanley Jevons, 1 Eylül 1835 ile 13 Ağustos 1882 tarihleri arasında yaşamış olan öncü bir İngiliz iktisatçı ve mantıkçıdır.

Ekonomide Marjinal Devrim ve Matematiksel Metot

Irving Fisher, Jevons'ın 1871 yılında kaleme aldığı Ekonomi Politiğin Teorisi adlı eserini, ekonomide matematiksel metodun gerçek başlangıcı olarak nitelendirmiştir. Bu kitap; nicelik ve fiyatlarla ilgili bir bilim dalı olan ekonomiyi, matematikle doğrudan ilişkili ve zorunlu bir temelde göstermiştir. Eser, değerin son (marjinal) faydalıcılık teorisini başarılı bir şekilde izah etmiştir. Jevons'ın bu devrim niteliğindeki çalışması, Viyana'da Carl Menger'in 1871 yılındaki ve İsviçre'de Léon Walras'ın 1874 yılındaki benzer çalışmalarıyla birlikte, ekonomik düşünce tarihinde yepyeni bir dönemin kapılarını aralamıştır. 19. yüzyılın sonlarında ekonomide gerçekleştirilen bu marjinal devrime sunduğu katkılar, onu dönemin lider bir ekonomi politikçi ve mantıkçı haline getirmiştir.

Sidney Yılları ve Akademik Gelişimi

Jevons, 1854 yılında Londra'da sürdürmekte olduğu doğal bilimler eğitimini yarıda bırakarak maden analiz uzmanı olarak çalışmak üzere Sidney'e gitmiştir. Hayatının bu dönüm noktası, onun politik iktisat ile yakından ilgilenmeye başlayacağı süreci tetiklemiştir. 1859 yılında İngiltere'ye geri dönüş yapan Jevons; 1862'de değerin marjinal faydacılık teorisinin ilk taslağını çizdiği Ekonomi Politiğin Genel Matematik Teorisi ile 1863 yılında Altının Değerinde Ciddi Bir Düşüş çalışmalarını okuyucularla buluşturmuştur. Geliştirdiği teorilere göre, bir tüketici açısından herhangi bir ürünün ek bir biriminin taşıdığı değer ya da fayda, o ürünün halihazırda elinde bulundurduğu birim miktarıyla ters orantılıdır.

Maden Sorunu ve Bilimsel Eserleri

İngiltere'nin hızla tükenmekte olan maden kaynaklarına dikkat çektiği 1865 tarihli Maden Sorunu çalışması, onun geniş kamuoyu tarafından tanınmasını sağlamıştır. Mantık ve bilimsel metotlar üzerine yazdığı en önemli eserleri arasında ise Bilimin İlkeleri (1874), Bilimin İlkeleri: Mantık ve Bilimsel Metot Hakkında Bir Deneme, Ekonomi Politiğin Teorisi (1871) ve Emekle İlişkisiyle Devlet yer almaktadır.