Henrietta Swan Leavitt (/ˈlɛvɪt/; 4 Temmuz 1868 - 12 Aralık 1921), Sefe değişeni yıldızlarının ışıma güçleri ve periyotları arasındaki ilişkiyi bulan Amerikalı astronomdur.
Radcliffe Koleji mezunu olan Leavitt, 1893'te Harvard Üniversitesi Gözlemevi'nde insan bilgisayar olarak çalışmaya başlamıştır. Görevi, yıldızların parlaklığını ölçmek ve kataloglamak amacıyla fotoğrafik plakaları incelemekti. Hayatta olduğu süre içinde çok fazla tanınmasa da, astronomların Dünya ile uzak gökadalar arasındaki mesafeyi ölçebilmeleri ilk olarak Leavitt'in keşfi sayesinde mümkün olmuştur. Yaptığı keşif hakkında Henrietta Swan Leavitt, “Maksima ve minimaya karşılık gelen iki nokta dizisi arasında düz bir çizgi çizilebilir; bu da değişenlerin parlaklığı ve periyotları arasında basit bir ilişki olduğunu göstermektedir,” demektedir. Leavitt'in ölümünden sonra, Edwin Hubble, Sefe yıldızlar arasındaki ışıma gücü-periyot ilişkisini, ilk kez astronom Vesto Slipher tarafından Lowell Gözlemevi'nde ölçülen spektral değişimler ile birlikte kullanmış; ve evrenin genişlediğini belirlemiştir. (bkz. Hubble kanunu)

İlk yılları ve eğitimi

Bir kongregasyon kilisesi papazı olan George Roswell Leavitt ve eşi Henrietta Swan'ın (Kendrick) kızı olan Henrietta Swan Leavitt, Lancaster, Massachusetts'de doğmuştur; aslen on yedinci yüzyılın başlarında Massachusetts Körfez Kolonisi'ne yerleşen ve İngiliz, Puritan bir terzi olan Deacon John Leavitt'in soyundandır. Erken tarihli Massachusetts kayıtlarında, ailenin soyadı Levett olarak geçmektedir. Henrietta Swan Leavitt, Oberlin Üniversitesi'ne devam etmiştir. 20 yaşında girmiş olduğu, sonradan adı Kadınlar için Kolej Eğitimi Cemiyeti olarak değiştirilmiş olan Radcliffe Koleji'nden 1892 yılında lisans diploması alarak mezun olmuştur. Radcliff'teki eğitimini, klasik Yunancadan güzel sanatlara; felsefeden, analitik geometri ve diferansiyel kalkülüse kadar pek çok değişik dersi alarak tamamlamıştır. Üniversitedeki eğitiminin ancak dördüncü yılında astronomi dersi alan Leavitt, A- notu ile bu dersi başarı ile tamamlamıştır. Daha sonra Amerika ve Avrupa seyahatine çıkan Leavitt, bu esnada işitme duyusunu kaybetmiştir.

Mesleki yaşamı

Leavitt 1892 yılında lisans derecesi ile Radcliffe'ten mezun olduktan sonra, 1893'te Harvard Üniversitesi Gözlemevi'nde, Edward Charles Pickering tarafından bir araya getirilen pek çok kadın "kompüter"den biri olarak işe başlamıştır. Burada yaptığı ilk iş, gözlemevinin fotografik plakalarında beliren yıldızların parlaklığını ölçmek ve kataloglamak olmuştur. (1900'lerin başlarında kadınların teleskop kullanmalarına izin verilmemekteydi.) İşe ilk başladığı zamanlarda, kendi geçimini bağımsız olarak sağlayabildiği için, Edward Pickering tarafından kendisine maaş ödenmemiştir. Ancak daha sonralarında, yaptığı işin karşılığı olarak, Leavitt, saat başına 0,30 $ kazanmaya başlamıştır. Ufak tefek meşguliyetlerden çok, ailesine, kilisesine ve mesleğine büyük bir özveriyle bağlı olan Henrietta Swan Leavitt'in, çalışkan ve ağırbaşlı bir kişi olduğu ifade edilmiştir.
Bir süre sonra Pickering, Leavitt'e ışıma güçleri zaman içinde değişim gösteren, değişen yıldızları inceleme görevi vermiştir. Bilim yazarı Jeremy Bernstein'a göre, “değişen yıldızlar, uzun bir süredir ilgi odağıydı. Ancak düşüncem şu ki, Leavitt bu plakalar üzerine çalışmaya başladığında, Pickering bu genç hanımın önemli bir keşif yapacağını ve bu keşfin de zaman içinde astronomiyi değiştireceğini aklının ucundan bile geçirmemiştir.” Leavitt, Macellan Bulutları'nın görsellerinde yer alan binlerce değişen yıldızı kaydetmiştir. 1908 yılında, Annals of the Astronomical Observatory of Harvard Collegeda (Harvard Üniversitesi Gözlemevi Yıllık Kayıtları) vardığı sonuçları yayınlamış, değişenlerin bazılarının bir düzenlilik gösterdiğini dile getirmiştir: Daha parlak olan yıldızların, periyotları da daha uzun olarak gözlemlenmiştir. Bu konu üzerinde bir süre daha çalıştıktan sonra, 1912 yılında, daha kuvvetli hakiki ışıma gücü olan Sefe değişenlerinin daha uzun periyotları olduğunu; ve ışıma gücüyle periyodun bu ilişkisinin oldukça yakın ve tahmin edilebilir olduğunu teyit etmiştir.
Leavitt basitçe, her bir Macellan Bulutu içinde bulunan Sefe'lerin hepsinin Dünya'dan yaklaşık eşit mesafe olacağı varsayımından hareket etmiştir. Böylece Sefe yıldızlarına ait gerçek ışıma güçlerinin, gözlenen parlaklıklarından (fotoğrafik plakalardan ölçüldüğü kadarıyla) ve Macellan Bulutları'nın her birine olan mesafelerinden hesaplanabileceği sonucuna varmıştır. “Değişenler muhtemelen Dünya’ya yaklaşık olarak aynı mesafe uzaklıkta olduklarından, periyotları da gerçek ışık emisyonu ile bağlantılıdır. Işık emisyonu ise, kütle, yoğunluk ve yüzey parlaklığı ile belirlenebilmektedir.”
Leavitt'in bu keşfi, “periyot-ışıma gücü ilişkisi” olarak bilinmektedir. Periyodun logaritması, yıldızın ortalama gerçek ışıma gücü ile çizgisel olarak bağlantılıdır. (Gerçek ışıma gücü, görülebilir spektrumda yıldız tarafından yayılan enerjinin miktarının logaritması olarak tanımlanır.) Harvard fotografik plakalarında kayıtlı 1,777 değişen yıldız ile ilgili çalışmasından alıntılanan Leavitt'in ifadesiyle, “Maksima ve minimaya karşılık gelen iki nokta dizisi arasında düz bir çizgi çizilebilir; bu da (Sefe) değişenlerin ışıma güçleri ve periyotları arasında basit bir ilişki olduğunu göstermektedir.”
Leavitt, aynı zamanda, 1913 yılında Harvard Standardı olarak bilinen ve Uluslararası Fotografik Şiddet Komitesi (International Committee of Photographic Magnitudes) tarafından kabul edilen fotoğrafik ölçüm standartlarını geliştirmiştir. Harvard Standardı, 17 parlaklık biriminden büyük parlaklıklara sahip olan yıldızlar için geliştirilmiş bir logaritmik ölçüdür. Bunun için, 13 teleskoptan gelen 299 plakayı analiz etmiş ve parlaklık şiddeti 17'nin üzerindeki yıldızları sıralandırmak için logaritmik denklemler kullanmıştır. Yaşamı boyunca da bu konuyu mükemmelleştirmek ve genişletmek için çalışmalarına devam etmiştir.