Aleksandr Parvus (Rusça: Александр Парвус), doğum adı İsrail Lazareviç Gelfand (8 Eylül 1867 - 12 Aralık 1924), Marksist teorisyen, yayıncı ve Almanya Sosyal Demokrat Partisi'nde tartışmalı bir aktivistti.

İlk yılları

İsrail Lazareviç Gelfand, (Rusça Израиль Лазаревич Гельфанд), takma adı Aleksandr Parvus ile meşhurdur. 8 Eylül 1867 tarihinde Yahudi bir ailenin çocuğu olarak, şu anda Belarus sınırları içinde olan, çoğunluğu Yahudilerden oluşan Berazino'da doğdu. Bugün Ukrayna sınırları içinde olan Odessa'da büyüdü. Burada, Rusya-Polonya-Litvanya Genel Yahudi İşçi Birliği'ne katıldı (Birlik Almanca Der Bund olarak bilinir). Osmanlı devletinin mali durumunu, sorunlarını ve çözüm yollarını inceleyen anti-european kitap yazdı.

1905 Rus Devrimi

Rus-Japon Savaşı'nın patlak vermesinden sonra Parvus, Şubat 1904'te Iskra için bir dizi makale yazdı ve kapitalist rekabetin devletleri daha fazla birbirine bağımlı hale getirmesiyle ulus devletin gerileyeceğini, devletler savaştıkça bir dizi savaş olacağını ve Rusya'da 'burjuva dünyasını sarsacak' bir siyasi çalkantı yaşanacağını öngördü.

Kanlı Pazar'dan kısa bir süre sonra, askerlerin Saint Petersburg'da barışçıl bir kalabalığa ateş açması ve 1905 Rus Devrimi'ni başlatmasıyla, genç Leon Troçki karısıyla birlikte Parvus'un Münih'teki evine geldi ve ona Parvus'un bir önsöz eklediği bir broşürün el yazmasını gösterdi. Troçki, Parvus'un fikirlerini geliştirerek, Rusya'daki devrimin, burjuvazi tarafından kontrol edilen bir hükûmet tarafından uygulanan monarşinin devrilmesinden sonra Rusya'nın bir aşamadan geçmesi gerekeceği yönündeki standart Marksist görüşün aksine, Rusya'da bir "işçi hükûmeti"nin iktidara gelebileceğini ekledi. Bu, Sürekli devrim teorisi olarak biliniyordu. Troçki daha sonra Parvus'un kendisi üzerindeki etkisini kabul etti. Şöyle yazdı:Parvus, yüzyılın başında Marksistler arasında tartışmasız en önemlilerinden biriydi. Marksist yöntemleri ustalıkla kullandı, geniş bir vizyona sahipti ve dünya olaylarında önemli olan her şeyi keskin bir gözle takip etti. Bu, korkusuz düşüncesi ve erkeksi kaslı üslubuyla birleştiğinde onu dikkate değer bir yazar haline getirdi... Yine de Parvus'ta her zaman yaratılmış ve güvenilmez bir şeyler vardı. Bu devrimci, diğer tüm hırslarının yanı sıra, inanılmaz bir zengin olma arzusuyla da parçalanmıştı."1917'ye kadar geçen dönemde sosyal demokrat hareket içinde Sürekli devrim sorunları üzerine geniş tartışmalar yaşandı

Ekim 1905'te Parvus, St. Petersburg'a döndü ve Troçki'nin günlük gazete Russkaya Gazeta'nın kontrolünü ele geçirmesine yardım etti ve Troçki ve Julius Martov ile birlikte günlük gazete Nachalo'yu (Başlangıç) kurdu. Nisan 1906'da tutuklandı ve Rosa Luxemburg tarafından Peter ve Paul Kalesi'nde ziyaret edildi. Üç yıl Sibirya sürgününe mahkûm edilen Parvus, kaçarak Almanya'ya göç etti ve burada Devrim Sırasında Rus Bastille'inde adlı deneyimlerini anlatan bir kitap yayınladı.