Thomas Jefferson (13 Nisan [E.U. 2 Nisan] 1743 - 4 Temmuz 1826), Amerikan Bağımsızlık Bildirisi'nin başyazarı, Amerika Birleşik Devletleri'nin kurucu babalarından biri ve 1801'den 1809'a kadar Amerika Birleşik Devletleri'nin üçüncü başkanıydı. George Washington döneminde ülkenin ilk dışişleri bakanı, ardından John Adams döneminde ikinci başkan yardımcısı olarak görev yaptı. Jefferson, demokrasi, cumhuriyetçilik ve doğal hakların güçlü bir savunucusuydu; eyalet, ulusal ve uluslararası düzeylerde şekillendirici belgeler ve kararlar ortaya koyarak Amerikan siyasal sisteminin temel taşlarından biri haline geldi.
Jefferson, köle emeğine dayalı bir yaşam süren Virginia Kolonisi'nin toprak sahibi sınıfında doğdu. Amerikan Devrimi sırasında Virginia'yı İkinci Kıta Kongresi'nde temsil etti ve burada oybirliğiyle kabul edilen Bağımsızlık Bildirisi'nin başyazarlığını yaptı. Düşünce, ifade ve din özgürlüğü gibi bireysel haklar konusundaki güçlü savunuculuğu, devrimin ideolojik temellerinin şekillenmesine katkı sağladı ve On Üç Koloni'nin bağımsızlık mücadelesine ilham verdi. Bu mücadele, Amerika Birleşik Devletleri'nin özgür ve egemen bir ulus olarak kurulmasıyla sonuçlandı.
Jefferson, 1779'dan 1781'e kadar devrimci Virginia'nın ikinci valisi olarak görev yaptı. 1785 yılında Kongre tarafından ABD'nin Fransa büyükelçisi olarak atandı ve bu görevini 1789'a kadar sürdürdü. Ardından Başkan George Washington tarafından ülkenin ilk dışişleri bakanı olarak görevlendirildi ve 1790 ile 1793 yılları arasında bu görevde bulundu. 1792'de, siyasi müttefiki James Madison ile birlikte, Federalist Parti'ye karşı çıkan Demokratik-Cumhuriyetçi Parti'yi kurarak ülkenin ilk parti sisteminin şekillenmesinde rol oynadı. Jefferson ile Federalist John Adams, hem kişisel dost hem de siyasi rakip oldular. 1796 başkanlık seçimlerinde Adams ile yarışan Jefferson, ikinci sırada yer aldı ve dönemin seçim yasalarına göre başkan yardımcısı oldu. 1800'deki seçimde yeniden Adams'a karşı aday olan Jefferson bu kez başkan seçildi. 1804'te ise büyük bir oy farkıyla ikinci kez başkanlığa seçildi.
Jefferson'un başkanlığı, ülkenin deniz taşımacılığı ve ticaret çıkarlarını Berberi korsanlara ve İngiltere'nin saldırgan ticaret politikalarına karşı kararlılıkla savunmasıyla dikkat çekti. Aynı zamanda, Louisiana'nın satın alımı ile batıya yönelik genişleme politikasını teşvik etti; bu anlaşma, ülkenin coğrafi sınırlarını iki katına çıkardı. Fransa ile yürütülen başarılı diplomatik görüşmelerin ardından askerî güç ve harcamalarda önemli ölçüde azaltmaya gidildi. İkinci döneminde ise Jefferson, iç politikada çeşitli zorluklarla karşılaştı; bunlardan en önemlisi, eski başkan yardımcısı Aaron Burr'un yargılanmasıydı. 1807 yılında, ABD'nin gemiciliğine yönelik İngiliz tehditlerine karşı ulusal sanayiyi korumak, dış ticareti sınırlamak ve Amerikan imalat sektörünü canlandırmak amacıyla Ambargo Yasası'nı yürürlüğe koydu.
Jefferson, hem akademisyenler hem de halk nezdinde ABD başkanları arasında en üst sıralarda yer almaktadır. Başkanlık tarihçileri ve araştırmacılar, onun din özgürlüğü ve hoşgörü konusundaki güçlü savunuculuğunu, Louisiana Toprakları'nı Fransa'dan barışçıl yollarla satın almasını ve Lewis ve Clark Keşiflerine verdiği liderlik desteğini övgüyle anmaktadır. Bununla birlikte, ömrü boyunca çok sayıda köleye sahip olması da dikkat çeken bir yönüdür; tarihçiler bu konuda farklı değerlendirmeler sunmakta ve Jefferson'ın kölelik konusundaki görüşleri ile bu kuruma olan kişisel bağlılığı üzerine çeşitli yorumlar yapmaktadır.

Çocukluk dönemi

13 Nisan 1743 tarihinde, ailesinin on çocuğundan üçüncüsü olarak dünyaya gelmiştir. Virginia'nın güçlü bireyleri ile sıkı bağları olan bir aileye mensup olup, kardeşlerinden ikisi çocuk yaşta hayatlarını kaybetmiştir. Annesinin ismi Jane Randolph Jefferson, babasının ismi ise Peter Jefferson'dır. Babası Peter Jefferson'ın atalarının büyük olasılıkla Galli oldukları düşünülmektedir.
1752'de İskoçyalı bir rahip olan William Douglas'ın eğitim verdiği yerel bir okulda eğitime başladı. Dokuz yaşından itibaren Latince, Antik Yunan ve Fransızca öğrenmeye başladı. 1757 yılında on dört yaşındayken babasının ölümü üzerine, 20 km² arazi ve birçok köle kendisine miras kaldı. Bu arazi üzerinde daha sonraları Monticello olarak adlandırılacak olan kendi evini inşa etmiştir.
Babasının ölümünün ardından 1758 ile 1760 yılları arasında rahip James Maury'nun okuluna devam etti. Bu okulda klasik eğitimin yanında tarih ve bilim dersleri aldı.
1760 yılında 16 yaşında Williamsburg'da bulunan College of William & Mary ismindeki yükseköğrenim kurumuna girdi ve iki sene sonra en yüksek notlarla buradan mezun oldu. William & Mary'de Profesör William Small'dan felsefe, matematik ve metafizik dersleri aldı. Small, Jefferson'a İngiliz deneyselcilik akımının öncüleri olan John Locke, Francis Bacon ve Isaac Newton gibi bilim adamlarının çalışmalarını ilk olarak tanıtan kişidir (Jefferson, daha sonra bu üç isim hakkında "dünyanın yetiştirdiği en büyük üç adam" tanımlamasını yapmıştır). Çok meraklı bir öğrenci olan Jefferson, okulda bulunduğu süre içerisinde pek çok alanla ilgilendi ve aile geleneğine uygun olarak çoğu zaman günde on beş saate varan çalışmalarda bulundu. Mezuniyetinin ardından, hukuk öğrenimini de tamamlayarak 1767 yılında Virginia Barosu'na kabul edildi.

Üniversite sonrası

1 Ekim 1765'te Jefferson'ın en büyük ablası olan Jane 25 yaşında öldü. Jefferson, bu olayın ardından bir süre derin bir yas dönemine girdi ve bu süre içerisinde diğer ablalarının da evlenerek evden ayrılmış olmaları dolayısıyla, kendisine arkadaşlık edebilecek düzeyde yaşıt kardeşlerinin eksikliğini hissetti.
Jefferson, bu dönemde henüz koloni olan Virginia'da avukat olarak pek çok dava ile ilgilenmiş, 1768 ile 1773 yılları arasında Genel Mahkeme'de her yıl yüzün üzerinde davaya bakmıştır. Avukat olarak ünlenen Jefferson'ın müşterilerinin arasına annesinin ailesi olan Randolph'ların da içinde bulunduğu Virginia'nın birçok elit ailesi girmiştir.