Cezayirli Gazi Hasan Paşa (1713, Lagodehi – 1790, Şumnu), III. Selim saltanatı sırasında, 3 Aralık 1789 ila 17 Mart 1790 tarihleri arasında sadrazam olarak görev yapmış Palabıyık lakaplı Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır. Gürcü asıllı olan Paşa, küçük yaşta köle olarak satılıp azat edilmiş; Yeniçeri Ocağı'na katılarak Cezayir'de sancak beyliğine yükselmiş, 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı'nda gösterdiği cesaretle öne çıkmış, Çeşme Faciası sonrası 1770'te kaptan-ı deryalığa getirilmiş, 1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Rusları birçok kez yenilgiye uğratmıştır.

İlk yılları

Gürcü kökenli olan Hasan Paşa küçük yaşta İran sınırında satın alınarak bir köle tüccarı tarafından Tekirdağ'daki bir tüccara satıldı ve efendisinin gözetiminde yaşamaya başladı. Birkaç yıl sonra azat edilen Hasan Paşa, ticarete atılıp Tekirdağ'dan ayrıldı. 1737-1739 Osmanlı-Avusturya Savaşı sürecinde Yeniçeri ocağına katıldı. Özellikle Belgrad Kuşatması'nda kahramanlık gösteren Hasan, Tekirdağ'a tekrar dönüp kendisini azat eden tüccar efendisinin kızıyla evlendi. İleriki yıllarda ele geçirdiği bir gemiyle şöhretini duyduğu Cezayir yiğitlerine katılmak adına Cezayir'e giden Hasan orada başlangıçta kabul görüp kendisine ele geçirdiği gemi bağışlandı ve bir zaman sonra Tilimsan şehrinin sancak beyliğine getirildi. İşler iyi giderken de muhalifleri olan Hasan Bey, Cezayir'de kısa zamanda sert tepkiler almaya başladı ve kaygılanarak Avrupa üzerinden İstanbul'a geri döndü. Cezayir dayısının kendisini ihbar etmesi nedeniyle İstanbul'da tutuklanan Hasan Paşa, daha sonra aklandı.

Osmanlı donanmasında yükselmesi

1761'de Osmanlı donanmasına alınan Hasan Bey, Şehbâz-ı Bahrî kalyonuna kaptan olarak tayin olundu. 1762 yılında Riyale rütbesiyle Berîd-i Zafer kalyonunda, 1766 Mart'ından itibaren Patrona rütbesiyle (sırasıyla) Neheng-i Bahrî, Peleng-i Bahrî ve Ukab-ı Bahrî kalyonlarına kaptanlık etti ve 1767'de Kapudane rütbesine terfi etti.