Jean Léopold Nicolas Frédéric, baron Cuvier (23 Ağustos 1769 – 13 Mayıs 1832), daha çok bilinen adıyla Georges Cuvier (/ˈkjuːvieɪ/; Fransızca telaffuz: [ʒɔʁʒ(ə) kyvje]) Fransız bilim insanı, doğa bilimci, zoolog ve devlet adamıydı. Kendisi bazen "paleontolojinin kurucu babası" olarak da anılır. 19. yüzyılın başlarında doğa bilimleri araştırmalarında önemli bir figür olan Cuvier, karşılaştırmalı anatomi ve paleontoloji alanlarını fosiller ile yaşayan hayvanlar arasındaki kıyaslamalarıyla şekillendirmiştir. Bu nedenle bazı bilim tarihçileri tarafından, omurgalı paleontolojisi, karşılaştırmalı anatomi ve jeolojik tarihlendirme bilimlerinin temellerini atmasından ötürü "üç bilim dalının kurucusu" olarak nitelendirilmektedir.
Cuvier'nin çalışmalarının, omurgalı paleontolojisinin temelini oluşturduğu kabul edilir. Ayrıca, Linnean taksonomisine sınıfları şubelere (phyla) ayırarak ve hem fosilleri hem de yaşayan türleri dahil ederek katkılar sağlamıştır. Cuvier, aynı zamanda soy tükenmesinin bir gerçek olduğunu kanıtlamasıyla tanınır—ki bu kavram, onun çağdaşları arasında genellikle tartışmalı bir spekülasyon olarak kabul edilmekteydi. Essay on the Theory of the Earth (1813) adlı eserinde, soyu tükenmiş türlerin aşamalı şekilde gerçekleşen sel felaketleri sonucu yok olduğunu öne sürdü. Bu şekilde, 19. yüzyılın başlarında jeolojide katastrofizmin (kıyamet kuramı) en etkili savunucusu oldu. Alexandre Brongniart (1770 – 1847) ile birlikte Paris havzasındaki tabakaların incelenmesi, biyostratigrafinin temel ilkelerini ortaya koydu.

İlk yılları

Aydınlanma Çağı'nda doğa bilimlerine büyük oranda katkı sağlamış bu ünlü zoolog 1769'da o dönemler Württemberg Dükalığı'na bağlı olan Montbéliart kasabasında doğmuştur. Fakir bir ailede büyüyen Cuvier, bebek yaşta ölen abisi nedeniyle ailesi tarafından Georges olarak çağrılmıştır. Doğa bilimlerine olan yatkınlığı sonucu burslu olarak Stuttgart'taki Karlsschule'ye kaydedildi ve bu okulda hocası Carl Friedrich Kielmeyer sayesinde biyolojiye bir hayli merak salmıştır. Karşılıklı anatomi ve kadavra işlemleri üzerine uzmanlaşıp mezun olan Cuvier, eğitmen olarak görev aldığı 1788-95 yılları arasında omurgasız deniz canlıları üzerine yazılar yazmıştır. Yaptığı araştırmalar üzerine, Paris Doğa Tarihi Müzesi profesörlerinden Etienne Geoffroy Saint-Hilaire, Cuvier'e yanında çalışması adına baskı yapmıştır. 1795'te müzenin kadrosuna katılan Cuvier, Geoffroy ile bir süre birlikte çalıştı ve memelilerin sınıflandırılması üzerine bir projeye başladılar; ancak kısa zamanda görüşleri ayrılmıştır.

Olgunluk çağı

Cuvier uzun yıllar Paris Doğa Tarihi Müzesi hizmetinde çalıştı, üstelik 1798-1801 yılları arasında Napolyon'un Mısır Seferine bilim insanı olarak davet edilmesine rağmen katılmamıştır. Karşılaştırmalı anatomi üzerine daha da derinleşen Cuvier ilk eserini 1797 yılında Tableau élémentaire de L'histoire Naturelle des Animaux adıyla yayımladı. Bunun üzerine müzedeki çalışmalarının notlarını derleyerek oluşturduğu bir diğer eseri de Leçons d'anatomie comparée adlı eseriydi ve eserin teması hayvanların sahip olduğu organların işlevlerinin temel esas olduğu ve hayvanın anatomik formuna yön verdiği ve çevreyle etkileşimin organ işlevini belirlediği yönündedir. Bu noktada eski iş arkadaşı Geoffroy ile ayrılmaktadır, zira Geoffroy tersine fonksiyonun formu değil, çevre etkisiyle anatomik formun bir yaşam biçimini zorladığı yönünde bir düşüncesi vardı. Cuvier üzerinde çalıştığı anatomik özelliklerle ilgili olarak onların canlılık tarihi boyunca sabit kaldığı yönünde bir açıklama getiriyordu. Evrim teorisine karşıydı, çünkü uyumlu ve işlevsel organ bütünlükleri en ufak bir değişimle bozulurdu şeklinde düşünmektedir. Bu yönüyle çağdaşı Jean-Baptiste Lamarck'a şiddetle karşı çıkmaktaydı. Cuvier salt akademik değil, aynı zamanda bürokraside de görevler aldı ve çabuk yükseldi. Özellikle eğitim alanında reformlar hazırladı ve okul kurma atılımlarını yönetti. Birçok üniversitenin temeli atan kişiler arasındaydı. Bu bürokratik hizmetleri sonucunda 1811 yılında Napolyon döneminde Chevalier (şövalye) ilan edildi. Eğitim üzerine yaptığı inceleme raporlarını kitaplaştırdı ve 1810 yılında Rapport historique sur les progres des sciences naturelles depuis 1789, et sur leur état actuel adlı eserinde yayımlamıştır.