Andreas Yeoryu Papandreu, 5 Şubat 1919 tarihinde Sakız Adası'nda dünyaya gelmiş, 1981-1989 ve 1993-1996 yılları arasında başbakanlık yapmış Yunan iktisatçı ve siyasetçiydi. Başbakan Georgios Papandreou'nun oğlu olan Andreas, 1938 yılında 4 Ağustos Rejimi'nden kaçmak amacıyla Amerika Birleşik Devletleri'ne gitmiş ve burada tanınmış bir akademisyen haline gelmiştir. Babasının kendisini siyasi halef olarak hazırlama çabalarına yıllarca direndikten sonra 1959 yılında Yunanistan'a dönmüştür. Papandreu'nun hızlı yükselişi ve uzlaşmaz, radikal retoriği, ülkenin İç Savaş sonrası kırılgan siyasal istikrarsızlığını derinleştirmiş, bu ortam bir grup albayın darbe yaparak ülkeyi yedi yıl yönetmesinin önünü açmıştır. Darbe sonrasında tutuklanan ve sürgüne gönderilen Papandreu, sürgün yıllarında kendisini daha büyük güçlerin kurbanı olarak konumlandıran Amerikan karşıtı ve komplocu bir anlatı yaymıştır. 1974 yılında yedi yıllık sürgünden sonra Yunanistan'a geri döndü ve ülkenin ilk organize demokratik sosyalist partisi olan PASOK'u kurdu.

İlk Yılları ve Akademik Kariyeri

Atina'daki American College'ı bitirdikten sonra Atina Üniversitesi'nde hukuk öğrenimi gören Papandreu, diktatör Yannis Metaksas'ın yönetimi sırasında Troçkistlikle suçlanarak tutuklanmış, babasının müdahalesiyle serbest bırakılarak ABD'ye gitmiştir. 1943'te Harvard Üniversitesi'nde ekonomi dalında doktora derecesi alan Papandreu, 1944'te ABD vatandaşlığına geçmiştir. Bir süre ABD Deniz Kuvvetleri'nde görev yaptıktan sonra 1955-1963 yılları arasında Harvard, Minnesota, California ve Berkeley üniversitelerinde ders vermiştir. 1951'de Minnesota Üniversitesi'nde ders verirken tanıştığı gazetecilik öğrencisi Margaret Chant ile evlenmiş ve bu evlilikten dördü dünyaya gelmiştir.

Siyasi Kariyeri ve Sürgün Dönemi

1959'da başbakan Konstantin Karamanlis'in davetiyle ülkesine dönen Papandreu, 1960'ta Atina Ekonomik Araştırmalar Merkezi başkanlığına ve Yunan Merkez Bankası danışmanlığına atanmıştır. Babasının başbakan olmasıyla ABD vatandaşlığından çıkan Papandreu, 1964'te milletvekili seçilerek parlamentoya girmiştir. 1967 Mayıs seçimlerinde iktidara gelme olasılıkları, 21 Nisan 1967 Albaylar Darbesi'ni tetiklemiştir. Sekiz ay hapis yattıktan sonra ABD yönetiminin baskısıyla ülkeyi terk etmesine izin verilen Papandreu, Avrupa'da Stockholm ve Toronto'da ders vermiştir. Sürgünde sosyal demokrat görüşleri terkederek radikal, millî kurtuluşçu görüşlere yönelen Papandreu, Namlunun Ucundaki Demokrasi adlı kitabını yayımlamıştır. Albaylar Cuntası'na karşı PAK (Pan-Helenik Kurtuluş Hareketi) direnişini örgütlemiştir.

İktidar Yılları ve Reformlar

1974'te cuntanın devrilmesi üzerine Yunanistan'a dönen Papandreu, PAK ve Demokratik Savunma'nın birleşmesiyle Panhelenik Sosyalist Hareket'in (PASOK) kuruluşunu ilan etmiştir. Ateşli sosyalist söylem ile Türkiye'yi hedef alan koyu milliyetçiliği birleştiren Papandreu, 1981 seçimlerinde yüzde 48 oyla iktidara gelerek Yunanistan'ın ilk sosyalist başbakanı olmuştur. İktidarı döneminde eğitime ve sağlık hizmetlerine erişimi genişletmiş, işçi haklarını güçlendirmiş, kadınların konumunu yükselten aile hukukunu yürürlüğe koymuş ve komünist direniş gruplarının resmî olarak tanınmasını sağlamıştır. NATO ve AET konusunda başlangıçtaki sert tutumunu yumuşatarak ılımlı politikalar izlemiş, 1988 yılında Türkiye Başbakanı Turgut Özal ile Davos'ta buluşarak iki ülke arasında bir yumuşama dönemi başlatmıştır.

Skandallar ve Son Dönemi

Papandreu'nun yönetimi; yolsuzluk skandalları, terörizm karşısındaki tutumu, demokratik gerileme, kamuoyuna yansıyan boşanması ve kendisinden yarı yaşındaki Dimitra Liani ile evlenmesi gibi etkenlerle yıpranmıştır. Koskotas Skandalı ve anayasal krizler nedeniyle PASOK 1989 seçimlerini kaybetmiştir. Ekim 1993'te erken seçimleri kazanan Papandreu yeniden başbakan olmuş ancak ilerleyen yaşı ve sağlık sorunları nedeniyle Kasım 1995'te hastaneye kaldırılmıştır. 15 Ocak 1996'da sağlık nedenleriyle başbakanlıktan çekilen Papandreu, aynı yıl içinde vefat etmiştir.

#AndreasPapandreu #YunanistanTarihi #PASOK #AlbaylarDarbesi #Sürgün